శ్రీకాళహస్తి Srikalahasti

దక్షిణ కైలాసం · వాయు లింగ క్షేత్రం

పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం. కన్నప్ప కథ జరిగిన చోటు; రాహు-కేతు పూజలకు ప్రసిద్ధి.

దేవతశ్రీకాళహస్తీశ్వరుడు (వాయు లింగం), జ్ఞానప్రసూనాంబ
ప్రాంతంతిరుపతి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
నదిస్వర్ణముఖి
పంచభూతంవాయువు
ప్రసిద్ధిరాహు-కేతు సర్ప దోష పూజలు
పేరు వెనుకశ్రీ (సాలెపురుగు), కాళ (పాము), హస్తి (ఏనుగు)

పేరు వెనుక కథ

శ్రీ అంటే సాలెపురుగు, కాళం అంటే పాము, హస్తి అంటే ఏనుగు. ఈ మూడు జీవులూ ఇక్కడ శివుడిని పూజించి ముక్తి పొందాయని స్థల పురాణం.

మూడూ వేర్వేరు రకాలుగా పూజించాయి — సాలెపురుగు గూడు అల్లి, పాము మణిని సమర్పించి, ఏనుగు నీళ్ళతో అభిషేకించి. ఒక్కొక్కరిదీ ఒక్కో పద్ధతి.

ఈ కథలోని భావం స్పష్టం: పూజా విధానం కంటే భావమే ముఖ్యం. అదే భావం కన్నప్ప కథలోనూ ఉంది.

వాయు లింగం

పంచభూత లింగ క్షేత్రాలలో ఇది వాయు లింగ క్షేత్రం. గర్భగుడిలోని దీపం ఎప్పుడూ కదులుతూ ఉంటుందని, గాలి ప్రవేశించే మార్గం లేకపోయినా అలా జరుగుతుందని చెబుతారు.

మిగతా నాలుగు — తిరువణ్ణామలై (అగ్ని), తిరువానైక్కావల్ (జలం), కంచి (పృథ్వి), చిదంబరం (ఆకాశం).

ఇక్కడి లింగాన్ని అర్చకులు తాకరు; అభిషేకం ప్రత్యేక పద్ధతిలో జరుగుతుంది.

కన్నప్ప

బోయవాడైన తిన్నడు తన కళ్ళను ఇచ్చి కన్నప్పగా మారిన కథ ఈ క్షేత్రానిదే.

ఆలయ ప్రాంగణంలో కన్నప్పకు ప్రత్యేక సన్నిధి ఉంది. కొండపైన కన్నప్ప ఆలయం ఉంది.

శైవ నాయనార్ల సంప్రదాయంలో కన్నప్ప ముఖ్యుడు.

రాహు-కేతు పూజలు

సర్ప దోషం, కాలసర్ప దోషం పరిహారానికి ఈ క్షేత్రంలో పూజలు చేయించే ఆచారం విస్తృతంగా ఉంది.

ఇవి జ్యోతిష సంప్రదాయంలోని భావనలు. వాటిని ఆచరించడం ఎవరి ఇష్టం వారిది.

అయితే ఒక మాట — దోషం ఉందని భయపెట్టి ఖరీదైన పూజలు చేయించడం జరుగుతూ ఉంటుంది. ఆలయ అధికారిక కౌంటర్‌లోనే టికెట్ తీసుకోవడం, బయటివాళ్ళ మాటలు నమ్మకపోవడం మంచిది.

దర్శన వివరాల గురించి

ఈ పేజీలో దర్శన సమయాలు, టికెట్ ధరలు, సేవల వివరాలు ఇవ్వలేదు. అవి తరచుగా మారుతూ ఉంటాయి; పాత సమాచారం ఇవ్వడం కంటే ఇవ్వకపోవడమే మేలు.

ప్రయాణానికి ముందు ఆలయ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో లేదా ఆలయ కార్యాలయంలో ప్రస్తుత వివరాలు తెలుసుకోండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శ్రీకాళహస్తి పేరు ఎలా వచ్చింది?

సాలెపురుగు (శ్రీ), పాము (కాళం), ఏనుగు (హస్తి) — ఈ మూడు జీవులూ ఇక్కడ శివుడిని పూజించాయని కథనం.

పంచభూత లింగాలు ఏవి?

శ్రీకాళహస్తి (వాయువు), తిరువణ్ణామలై (అగ్ని), తిరువానైక్కావల్ (జలం), కంచి ఏకాంబరేశ్వర (పృథ్వి), చిదంబరం (ఆకాశం).

మంత్రాలు

స్తోత్రాలు

సహస్రనామం

పూజ

వ్రతం

పండుగలు

పండుగలు

మహా శివరాత్రి

సంవత్సరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శైవ పర్వదినం — ఉపవాసం, జాగరణ, అభిషేకం.

పండుగలు

కార్తీక మాసం

శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.

పండుగలు

నాగుల చవితి

నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.

పండుగలు

బతుకమ్మ

తెలంగాణ పూల పండుగ. ఆడవాళ్ళు పూలతో గోపురం పేర్చి, చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడే తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం.

పండుగలు

బోనాలు

తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.

పండుగలు

వినాయక చవితి

భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు గణపతి ఆవాహన; తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి.

పండుగలు

శరన్నవరాత్రులు

ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.

దేవాలయాలు

కథలు

దేవతలు