శ్రీకాళహస్తి Srikalahasti
దక్షిణ కైలాసం · వాయు లింగ క్షేత్రం
పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం. కన్నప్ప కథ జరిగిన చోటు; రాహు-కేతు పూజలకు ప్రసిద్ధి.
పేరు వెనుక కథ
శ్రీ అంటే సాలెపురుగు, కాళం అంటే పాము, హస్తి అంటే ఏనుగు. ఈ మూడు జీవులూ ఇక్కడ శివుడిని పూజించి ముక్తి పొందాయని స్థల పురాణం.
మూడూ వేర్వేరు రకాలుగా పూజించాయి — సాలెపురుగు గూడు అల్లి, పాము మణిని సమర్పించి, ఏనుగు నీళ్ళతో అభిషేకించి. ఒక్కొక్కరిదీ ఒక్కో పద్ధతి.
ఈ కథలోని భావం స్పష్టం: పూజా విధానం కంటే భావమే ముఖ్యం. అదే భావం కన్నప్ప కథలోనూ ఉంది.
వాయు లింగం
పంచభూత లింగ క్షేత్రాలలో ఇది వాయు లింగ క్షేత్రం. గర్భగుడిలోని దీపం ఎప్పుడూ కదులుతూ ఉంటుందని, గాలి ప్రవేశించే మార్గం లేకపోయినా అలా జరుగుతుందని చెబుతారు.
మిగతా నాలుగు — తిరువణ్ణామలై (అగ్ని), తిరువానైక్కావల్ (జలం), కంచి (పృథ్వి), చిదంబరం (ఆకాశం).
ఇక్కడి లింగాన్ని అర్చకులు తాకరు; అభిషేకం ప్రత్యేక పద్ధతిలో జరుగుతుంది.
కన్నప్ప
బోయవాడైన తిన్నడు తన కళ్ళను ఇచ్చి కన్నప్పగా మారిన కథ ఈ క్షేత్రానిదే.
ఆలయ ప్రాంగణంలో కన్నప్పకు ప్రత్యేక సన్నిధి ఉంది. కొండపైన కన్నప్ప ఆలయం ఉంది.
శైవ నాయనార్ల సంప్రదాయంలో కన్నప్ప ముఖ్యుడు.
రాహు-కేతు పూజలు
సర్ప దోషం, కాలసర్ప దోషం పరిహారానికి ఈ క్షేత్రంలో పూజలు చేయించే ఆచారం విస్తృతంగా ఉంది.
ఇవి జ్యోతిష సంప్రదాయంలోని భావనలు. వాటిని ఆచరించడం ఎవరి ఇష్టం వారిది.
అయితే ఒక మాట — దోషం ఉందని భయపెట్టి ఖరీదైన పూజలు చేయించడం జరుగుతూ ఉంటుంది. ఆలయ అధికారిక కౌంటర్లోనే టికెట్ తీసుకోవడం, బయటివాళ్ళ మాటలు నమ్మకపోవడం మంచిది.
దర్శన వివరాల గురించి
ఈ పేజీలో దర్శన సమయాలు, టికెట్ ధరలు, సేవల వివరాలు ఇవ్వలేదు. అవి తరచుగా మారుతూ ఉంటాయి; పాత సమాచారం ఇవ్వడం కంటే ఇవ్వకపోవడమే మేలు.
ప్రయాణానికి ముందు ఆలయ అధికారిక వెబ్సైట్లో లేదా ఆలయ కార్యాలయంలో ప్రస్తుత వివరాలు తెలుసుకోండి.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శ్రీకాళహస్తి పేరు ఎలా వచ్చింది?
సాలెపురుగు (శ్రీ), పాము (కాళం), ఏనుగు (హస్తి) — ఈ మూడు జీవులూ ఇక్కడ శివుడిని పూజించాయని కథనం.
పంచభూత లింగాలు ఏవి?
శ్రీకాళహస్తి (వాయువు), తిరువణ్ణామలై (అగ్ని), తిరువానైక్కావల్ (జలం), కంచి ఏకాంబరేశ్వర (పృథ్వి), చిదంబరం (ఆకాశం).
మంత్రాలు
స్తోత్రాలు
నిర్వాణ షట్కం
ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించే ఆరు శ్లోకాల అద్వైత స్తోత్రం. 'చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్' మకుటం.
అష్టకంబిల్వాష్టకం
బిల్వ పత్రాన్ని శివుడికి సమర్పించే భావంతో చెప్పే స్తోత్రం. 'ఏకబిల్వం శివార్పణమ్' మకుటం.
అష్టకంలింగాష్టకం
శివలింగాన్ని స్తుతించే ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం 'తత్ప్రణమామి సదాశివ లింగమ్' అని ముగుస్తుంది.
స్తోత్రంశివ పంచాక్షర స్తోత్రం
'న మ శి వా య' — ఐదు అక్షరాలతో మొదలయ్యే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం.
సహస్రనామం
పూజ
వ్రతం
పండుగలు
మహా శివరాత్రి
సంవత్సరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శైవ పర్వదినం — ఉపవాసం, జాగరణ, అభిషేకం.
పండుగలుకార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలునాగుల చవితి
నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలుబతుకమ్మ
తెలంగాణ పూల పండుగ. ఆడవాళ్ళు పూలతో గోపురం పేర్చి, చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడే తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం.
పండుగలుబోనాలు
తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలువినాయక చవితి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు గణపతి ఆవాహన; తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి.
పండుగలుశరన్నవరాత్రులు
ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.
దేవాలయాలు
ద్రాక్షారామం
పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి; శక్తిపీఠంగా కూడా పరిగణన. కోనసీమలోని ప్రాచీన శైవ క్షేత్రం.
దేవాలయాలువిజయవాడ కనకదుర్గమ్మ
ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ ఆలయం — దసరా అలంకారాలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తిపీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే క్షేత్రంలో.
కథలు
భక్త కన్నప్ప
శ్రీకాళహస్తిలో ఒక బోయవాడు, శాస్త్రం తెలియకుండా, తన కళ్ళు ఇచ్చి శివుడిని పొందిన కథ.
కథలుగణేశుడి జన్మ కథ
పార్వతీదేవి నలుగుపిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించడం, శివుడితో జరిగిన ఘర్షణ, గజముఖం అమరడం — గణపతి జన్మ వృత్తాంతం.
కథలుప్రదక్షిణ పందెం
లోకాలు చుట్టి రమ్మంటే కుమారస్వామి బయలుదేరాడు; గణపతి తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేశాడు. బుద్ధి బలాన్ని గెలిచిన కథ.
కథలుమార్కండేయుడి కథ
పదహారేళ్ళ ఆయుష్షుతో పుట్టిన బాలుడు, శివలింగాన్ని పట్టుకుని మృత్యువును ఎదుర్కొన్న కథ.
దేవతలు
కేతువు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. కేతువు రాహువుకు వ్యతిరేక బిందువు — చంద్రుడి కక్ష్య సూర్య మార్గాన్ని ఖండించే దక్షిణ పాతం.
దేవతలునంది
శివుడి వాహనం, ద్వారపాలకుడు. ప్రతి శివాలయంలోనూ గర్భగుడికి ఎదురుగా ఉంటాడు.
దేవతలుపరమశివుడు
లయకారుడు, ఆదియోగి, భోళా శంకరుడు. సోమవారం ఆరాధించే దేవుడు; అభిషేకప్రియుడు.
దేవతలుపార్వతీ దేవి
పరమశివుని అర్ధాంగి, గణపతి-కుమారస్వాముల తల్లి. హిమవంతుని కుమార్తెగా జన్మించి తపస్సుతో శివుడిని పొందిన దేవి.
దేవతలురాహువు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. రాహువు నిజమైన గ్రహం కాదు — ఛాయా గ్రహం.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు