ప్రహ్లాదుడి కథ The Story of Prahlada
తండ్రి నిషేధించినా హరినామం విడవని బాలుడు. స్తంభం చీల్చుకుని నరసింహుడు వచ్చిన కథ.
రాక్షస రాజు కొడుకు
హిరణ్యకశిపుడు విష్ణువును ద్వేషించాడు. తన రాజ్యంలో ఎవరూ హరి నామం ఉచ్చరించకూడదని ఆజ్ఞ.
అతని కొడుకు ప్రహ్లాదుడు. చదువు నేర్చుకోవడానికి పంపితే, గురువులు నేర్పినది కాక 'నారాయణ' అనే నామాన్ని పట్టుకున్నాడు.
పోతన భాగవతంలో ఈ ఘట్టం తెలుగు సాహిత్యంలోనే ఒక శిఖరం. 'మందార మకరంద మాధుర్యమునఁ దేలు మధుపంబు' అనే పద్యం ఈ సందర్భంలోనిదే — తేనె రుచి తెలిసిన తుమ్మెద ఇంకెక్కడికీ పోదన్న భావం.
శిక్షలు
తండ్రి బెదిరించాడు, కొట్టించాడు, కొండ మీద నుంచి తోయించాడు, విషమిచ్చాడు, ఏనుగుల కాళ్ళ కింద వేయించాడు. ఏదీ పని చేయలేదు.
హోలిక కథ కూడా ఇక్కడిదే — అగ్నికి లొంగని వరం ఉన్న మేనత్త ప్రహ్లాదుడిని ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకుని మంటలలో కూర్చుంది; ఆమె కాలిపోయింది, బాలుడు బతికాడు. ఉత్తర భారతంలో హోలీ పండుగ ఈ కథతో ముడిపడి ఉంది.
ఈ భాగంలో గమనించదగ్గది ప్రహ్లాదుడి ప్రతిస్పందన. అతను తండ్రిని ద్వేషించలేదు, ఎదిరించలేదు. కేవలం నామాన్ని విడవలేదు.
స్తంభం
'నీ దేవుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?' అని తండ్రి అడిగాడు. 'అంతటా' అన్నాడు కొడుకు. 'ఈ స్తంభంలో ఉన్నాడా?' 'ఉన్నాడు.'
హిరణ్యకశిపుడు స్తంభాన్ని కొట్టాడు. అందులోంచి నరసింహుడు వచ్చాడు — నరుడూ కాని, సింహమూ కాని రూపం.
సంధ్యా సమయంలో, గడప మీద, తొడల మీద పెట్టుకుని, గోళ్ళతో — వరంలోని ప్రతి నిబంధననూ గౌరవిస్తూనే సంహారం జరిగింది.
కథలోని కేంద్రం
ఈ కథ రాక్షస సంహారం గురించి కాదు. ఒక బాలుడి నమ్మకం గురించి.
ప్రహ్లాదుడు 'ఉన్నాడు' అన్నప్పుడు అది వాదన కాదు — నమ్మకం. ఆ మాట నిలబెట్టడానికే స్వామి స్తంభం చీల్చుకుని వచ్చాడని భక్తి సంప్రదాయం చెబుతుంది.
సంహారం తర్వాత ఉగ్రుడైన స్వామిని శాంతపరచింది కూడా ప్రహ్లాదుడే అని కథనం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
హిరణ్యకశిపుడి వరం ఏమిటి?
పగలు కాని రాత్రి కాని వేళలో, ఇంట కాని బయట కాని చోట, మనిషి చేత కాని జంతువు చేత కాని, ఆయుధం చేత కాని మరణం లేకుండా. ఆ నిబంధనలన్నిటినీ గౌరవిస్తూనే నరసింహ అవతారం జరిగింది.
హోలికా కథ దీనిలో భాగమేనా?
అవును. ఉత్తర భారతంలో హోలీ పండుగకు ఈ కథే ఆధారం. తెలుగు ప్రాంతంలో ప్రహ్లాద కథ ఎక్కువగా నరసింహ అవతారంతో ముడిపడి చెప్పబడుతుంది.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
సహస్రనామం
పూజ
వ్రతం
పండుగలు
కార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలుదీపావళి
దీపాల పండుగ — నరకాసుర సంహారం, లక్ష్మీ పూజ.
పండుగలురథ సప్తమి
సూర్యుడి రథం ఉత్తర దిశగా మళ్ళే రోజు. జిల్లేడు ఆకులతో స్నానం, సూర్య నమస్కారాలు.
పండుగలుశ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి
శ్రీకృష్ణుడి జన్మదినం. అర్ధరాత్రి పూజ, ఉట్టి కొట్టడం, చిన్ని కృష్ణుడి పాదముద్రలు.
పండుగలుశ్రీరామ నవమి
శ్రీరాముడి జన్మదినం. భద్రాచలంలో సీతారాముల కల్యాణం, వడపప్పు-పానకం పంపిణీ.
దేవాలయాలు
అహోబిలం
నరసింహ అవతార క్షేత్రం. నల్లమల కొండలలో తొమ్మిది నరసింహ ఆలయాలు.
దేవాలయాలుయాదాద్రి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి
తెలంగాణలో ప్రధాన నరసింహ క్షేత్రం — యాదగిరిగుట్టగా ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుసింహాచలం
విశాఖపట్నం సమీపంలోని వరాహ నరసింహ క్షేత్రం. ఏడాది పొడవునా చందన లేపనంతో కప్పి ఉండే స్వామి.
దేవాలయాలుతిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
తిరుమల కొండపై వేంకటేశ్వరుని ఆలయం — తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ప్రధానమైన క్షేత్రం.
దేవాలయాలుభద్రాచలం
గోదావరి ఒడ్డున ఉన్న రామాలయం. రామదాసు కట్టించిన క్షేత్రం; శ్రీరామ నవమి కల్యాణానికి ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుమంగళగిరి
పానకం నైవేద్యంగా స్వీకరించే నరసింహ క్షేత్రం. స్వామి సగం మాత్రమే తాగుతాడనే ఆచారం ప్రసిద్ధం.
కథలు
గ్రంథాలు
భాగవతం
పన్నెండు స్కంధాల మహాపురాణం. విష్ణు అవతారాలు, ముఖ్యంగా కృష్ణ కథ దీని కేంద్రం. తెలుగులో పోతన రచన ప్రసిద్ధం.
గ్రంథాలుభగవద్గీత
కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునుడికి కృష్ణుడు చెప్పిన 700 శ్లోకాల సంవాదం. మహాభారత భీష్మ పర్వంలోని భాగం.
గ్రంథాలురామాయణం
వాల్మీకి రచించిన ఆదికావ్యం. రాముడి కథను ఏడు కాండలలో చెప్పే గ్రంథం.
ఆచార్యులు
తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు
తిరుమల వేంకటేశ్వరుని మీద ముప్పై రెండువేల సంకీర్తనలు రాసిన పదకవితా పితామహుడు. తెలుగు భక్తి సంగీతానికి పునాది వేసినవాడు.
ఆచార్యులుత్యాగరాజ స్వామి
కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో ఒకరు. రాముడి మీద వేలాది కృతులు తెలుగులో రాసిన వాగ్గేయకారుడు.
ఆచార్యులుభద్రాచల రామదాసు
భద్రాచలం రామాలయాన్ని కట్టించి, ఆ కారణంగా చెరసాలపాలై, అక్కడే రామ కీర్తనలు రాసిన భక్త కవి.
దేవతలు
శ్రీ నృసింహ స్వామి
విష్ణువు నాలుగవ అవతారం. సగం సింహం, సగం మనిషి రూపంలో ప్రహ్లాదుడిని రక్షించి హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించిన స్వామి. తెలుగు నేలకు అత్యంత సన్నిహితమైన అవతారం.
దేవతలుశ్రీ మహావిష్ణువు
సృష్టిని రక్షించే దేవుడు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతారమెత్తి లోకాన్ని కాపాడతాడని వైష్ణవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు