మహాలక్ష్మీ దేవి

అలంకార విశిష్టత

నవరాత్రుల ఆరవ రోజు కనకదుర్గమ్మ మహాలక్ష్మీ దేవిగా అలంకరించబడతారు. లక్ష్మి ఐశ్వర్యానికి, సంపదకు, సౌభాగ్యానికి అధిదేవత. ఎర్రని కమలంపై ఆసీనురాలై, రెండు గజరాజులు కలశాలతో అభిషేకిస్తుండగా దర్శనమిచ్చే గజలక్ష్మి రూపం అత్యంత ప్రసిద్ధం.

నాలుగు చేతుల్లో రెండు కమలాలు, అభయ ముద్ర, వరద ముద్ర (చేతి నుండి బంగారు నాణేలు జారుతుండగా) ధరిస్తారు. లక్ష్మి కేవలం ధనం కాదు — ధైర్యలక్ష్మి, ధాన్యలక్ష్మి, సంతానలక్ష్మి, విజయలక్ష్మి, విద్యాలక్ష్మి, గజలక్ష్మి, ఆదిలక్ష్మి, ధనలక్ష్మి అనే అష్టలక్ష్మీ రూపాల సమాహారం.

రూప వర్ణన

కథ, పురాణ నేపథ్యం

క్షీరసాగర మథనంలో అమృతంతో పాటు ఆవిర్భవించిన దేవి మహాలక్ష్మి. ఆమె శ్రీమహావిష్ణువును వరించి ఆయన వక్షస్థలంలో నివసిస్తుంది. లక్ష్మి ఎక్కడ స్థిరంగా ఉంటే అక్కడ సమృద్ధి, శుభం ఉంటాయని నమ్మకం.

లక్ష్మి చంచలమైనది — ఒకచోట నిలవదని అంటారు. కానీ ధర్మం, శుచి, శ్రమ ఉన్న ఇంట్లో ఆమె స్థిరంగా ఉంటుందని చెబుతారు. అందుకే శుభ్రత, ధర్మబద్ధమైన జీవనం లక్ష్మీ కటాక్షానికి మూలమని సంప్రదాయం.

ఆరాధనా ఫలం

మహాలక్ష్మీ ఆరాధన ఐశ్వర్యం, వ్యాపార వృద్ధి, కుటుంబ సౌభాగ్యం కోసం చేస్తారు. ఈ రోజు శ్రీ సూక్తం, లక్ష్మీ అష్టోత్తరం పారాయణం, కమలాలతో అర్చన విశేష ఫలప్రదం. ఇంటిని శుభ్రంగా ఉంచి, ముంగిట ముగ్గులు వేయడం లక్ష్మీ ఆహ్వానానికి ప్రతీక.

వ్యాపారులు ఈ రోజు లక్ష్మీ పూజ చేసి, లెక్కల పుస్తకాలను (ఖాతా) పూజలో ఉంచడం ఆచారం. దీపాలు వెలిగించి, మంగళ ద్రవ్యాలతో అమ్మవారిని ఆరాధిస్తారు.

మంత్రం

పూజా విధానం (ఇంట్లో)

ఈ రోజు మహాలక్ష్మీ దేవి రూపాన్ని ఇంట్లో ఆరాధించడానికి అనుసరించదగిన క్రమం:

1. శుచి, సన్నాహం: ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి. పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి ముగ్గు వేసి, అమ్మవారి చిత్రం/విగ్రహం ఉంచండి. దీపం, అగరబత్తి సిద్ధం చేసుకోండి.
2. దీప ప్రజ్వలనం: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపం వెలిగించండి. నవరాత్రుల్లో అఖండ దీపాన్ని (ఆరిపోకుండా) తొమ్మిది రోజులూ ఉంచడం శ్రేష్ఠం.
3. ఆచమనం, ప్రాణాయామం: మూడుసార్లు నీరు తీసుకుని ఆచమనం చేసి, మనసును ప్రశాంతం చేసుకోండి. కొద్దిసేపు ధ్యానం చేయండి.
4. సంకల్పం: "ఆశ్వయుజ శుద్ధ ఆశ్వయుజ శుక్ల అష్టమి నాడు, శ్రీ కనకదుర్గమ్మ మహాలక్ష్మీ దేవి రూపాన్ని ఆరాధించెదను" అని సంకల్పం చెప్పుకోండి. కుటుంబ క్షేమం, కోరిక మనసులో తలచుకోండి.
5. కలశ / ఘటస్థాపన పూజ: (మొదటి రోజు స్థాపించిన) కలశాన్ని పూజించండి. కలశంలోని నవధాన్యాల మొలకలు సమృద్ధికి సంకేతం — వాటిని రోజూ కొద్దిగా నీరు చిలకరించండి.
6. ధ్యానం, ఆవాహన: "ఓం మహాలక్ష్మీ దేవి్యై నమః" అంటూ అమ్మవారిని ఆవాహన చేయండి. ఈ రోజు అలంకార రూపాన్ని మనసులో ధ్యానించండి.
7. షోడశోపచార పూజ: ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, స్నానం, వస్త్రం, గంధం, అక్షతలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం — ఈ పదహారు ఉపచారాలతో అమ్మవారిని సేవించండి. కుంకుమ, పసుపుతో అర్చన చేయండి.
8. మంత్ర జపం: ఈ రోజు మంత్రాన్ని (ఓం శ్రీం హ్రీం శ్రీం కమలే కమలాలయే ప్రసీద ప్రసీద శ్రీం హ్రీం శ్రీం ఓం మహాలక్ష్మ్యై నమః) 108 సార్లు జపమాలతో జపించండి. లేదా శక్తి కొద్దీ 9, 27 సార్లైనా జపించండి.
9. నైవేద్యం: చక్కెర పొంగలి, కొబ్బరి, కమలం సిద్ధం చేసి అమ్మవారికి నివేదించండి. నీటితో చుట్టూ ప్రోక్షించి, "నివేదయామి" అంటూ సమర్పించండి.
10. నీరాజనం, మంత్రపుష్పం: కర్పూర హారతి ఇచ్చి, మంత్రపుష్పం సమర్పించండి. ప్రదక్షిణ, నమస్కారాలు చేయండి.
11. క్షమాపణ, ప్రసాద వితరణ: తెలిసి తెలియక చేసిన పొరపాట్లకు క్షమాపణ కోరి, నైవేద్యాన్ని ప్రసాదంగా కుటుంబ సభ్యులకు, భక్తులకు పంచండి.