శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి

అలంకార విశిష్టత

నవరాత్రుల పదవ రోజు — విజయదశమి నాడు కనకదుర్గమ్మ శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవిగా పట్టాభిషిక్తయై దర్శనమిస్తారు. రాజరాజేశ్వరి అంటే రాజులకే రాజైన ఈశ్వరి — సకల దేవీ శక్తులకూ అధిపతి. ఇది నవరాత్రుల పరిపూర్ణ, సర్వోన్నత రూపం.

ఈ రోజు అమ్మవారికి హంస వాహన సేవ, కృష్ణా నదిలో తెప్పోత్సవం (తెప్ప ఉత్సవం) జరుగుతాయి — ఇవి విజయవాడ దసరా ఉత్సవాల ముఖ్య ఘట్టాలు. లక్షలాది భక్తులు ఈ సేవలను దర్శించడానికి తరలివస్తారు.

రూప వర్ణన

కథ, పురాణ నేపథ్యం

విజయదశమి — అమ్మవారు మహిషాసురుని సంహరించి విజయం సాధించిన రోజు; శ్రీరాముడు రావణుని సంహరించిన రోజు — రెండు గాథలూ ఈ పర్వదినంతో ముడిపడి ఉన్నాయి. "విజయం" సాధించే శుభ దినం కనుక విజయదశమి.

పాండవులు అజ్ఞాతవాసం ముగిసిన తర్వాత శమీ (జమ్మి) చెట్టులో దాచిన ఆయుధాలను ఈ రోజే తిరిగి తీసుకున్నారని మహాభారత గాథ. అందుకే జమ్మి పూజ, జమ్మి ఆకులను బంగారంగా భావించి ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం తెలుగునాట ప్రసిద్ధ ఆచారం.

ఆరాధనా ఫలం

విజయదశమి అన్ని శుభకార్యాలకూ శ్రేష్ఠమైన రోజు — అక్షరాభ్యాసం, విద్యారంభం, కొత్త వాహనం కొనడం, వ్యాపారం మొదలుపెట్టడం, కొత్త పనులు ఆరంభించడం ఈ రోజు మంచిది. "శుభస్య శీఘ్రం" అన్నట్టు, ఆలస్యమైన శుభకార్యాలను కూడా ఈ రోజు మొదలుపెడతారు.

జమ్మి (శమీ వృక్షం) పూజ చేసి, జమ్మి ఆకులను పెద్దలకు ఇచ్చి ఆశీస్సులు తీసుకోవడం, చిన్నవారికి ఇచ్చి దీవించడం ఆచారం. "బంగారం" అనే భావనతో ఈ ఆకులను పంచుకుంటారు — సిరిసంపదల శుభాకాంక్ష.

మంత్రం

పూజా విధానం (ఇంట్లో)

ఈ రోజు శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి రూపాన్ని ఇంట్లో ఆరాధించడానికి అనుసరించదగిన క్రమం:

1. శుచి, సన్నాహం: ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి. పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి ముగ్గు వేసి, అమ్మవారి చిత్రం/విగ్రహం ఉంచండి. దీపం, అగరబత్తి సిద్ధం చేసుకోండి.
2. దీప ప్రజ్వలనం: నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో దీపం వెలిగించండి. నవరాత్రుల్లో అఖండ దీపాన్ని (ఆరిపోకుండా) తొమ్మిది రోజులూ ఉంచడం శ్రేష్ఠం.
3. ఆచమనం, ప్రాణాయామం: మూడుసార్లు నీరు తీసుకుని ఆచమనం చేసి, మనసును ప్రశాంతం చేసుకోండి. కొద్దిసేపు ధ్యానం చేయండి.
4. సంకల్పం: "ఆశ్వయుజ శుద్ధ విజయదశమి నాడు, శ్రీ కనకదుర్గమ్మ శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి రూపాన్ని ఆరాధించెదను" అని సంకల్పం చెప్పుకోండి. కుటుంబ క్షేమం, కోరిక మనసులో తలచుకోండి.
5. కలశ / ఘటస్థాపన పూజ: (మొదటి రోజు స్థాపించిన) కలశాన్ని పూజించండి. కలశంలోని నవధాన్యాల మొలకలు సమృద్ధికి సంకేతం — వాటిని రోజూ కొద్దిగా నీరు చిలకరించండి.
6. ధ్యానం, ఆవాహన: "ఓం శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి్యై నమః" అంటూ అమ్మవారిని ఆవాహన చేయండి. ఈ రోజు అలంకార రూపాన్ని మనసులో ధ్యానించండి.
7. షోడశోపచార పూజ: ఆసనం, పాద్యం, అర్ఘ్యం, స్నానం, వస్త్రం, గంధం, అక్షతలు, పుష్పాలు, ధూపం, దీపం — ఈ పదహారు ఉపచారాలతో అమ్మవారిని సేవించండి. కుంకుమ, పసుపుతో అర్చన చేయండి.
8. మంత్ర జపం: ఈ రోజు మంత్రాన్ని (ఓం ఐం హ్రీం శ్రీం శ్రీ రాజరాజేశ్వర్యై నమః) 108 సార్లు జపమాలతో జపించండి. లేదా శక్తి కొద్దీ 9, 27 సార్లైనా జపించండి.
9. నైవేద్యం: లడ్డూ, పాయసం, పులిహోర సిద్ధం చేసి అమ్మవారికి నివేదించండి. నీటితో చుట్టూ ప్రోక్షించి, "నివేదయామి" అంటూ సమర్పించండి.
10. నీరాజనం, మంత్రపుష్పం: కర్పూర హారతి ఇచ్చి, మంత్రపుష్పం సమర్పించండి. ప్రదక్షిణ, నమస్కారాలు చేయండి.
11. క్షమాపణ, ప్రసాద వితరణ: తెలిసి తెలియక చేసిన పొరపాట్లకు క్షమాపణ కోరి, నైవేద్యాన్ని ప్రసాదంగా కుటుంబ సభ్యులకు, భక్తులకు పంచండి.