దీపావళి Deepavali

దివాళి · నరక చతుర్దశి

దీపాల పండుగ — నరకాసుర సంహారం, లక్ష్మీ పూజ.

మాసంఆశ్వయుజం (అక్టోబర్–నవంబర్)
తిథికృష్ణ చతుర్దశి, అమావాస్య
తెలుగు కథనరకాసుర సంహారం
ఉత్తర భారత కథరాముడి అయోధ్య తిరిగి రావడం
ఆచారందీపాలు, లక్ష్మీ పూజ, టపాసులు
నైవేద్యంమిఠాయిలు, అరిసెలు

ఒకే పండుగ, రెండు కథలు

దీపావళికి ప్రాంతాన్ని బట్టి వేర్వేరు కథలు ఉన్నాయి. తెలుగునాట, దక్షిణ భారతంలో శ్రీకృష్ణుడు సత్యభామతో కలిసి నరకాసురుని సంహరించిన రోజుగా — నరక చతుర్దశి.

ఉత్తర భారతంలో శ్రీరాముడు రావణుని సంహరించి అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన రోజుగా, ప్రజలు దీపాలు వెలిగించి స్వాగతం పలికిన సందర్భంగా.

రెండు కథలూ ఒకే భావనను చెబుతాయి — చీకటిపై వెలుగు గెలుపు. ఏ ఒక్క కథా మరొకదాని కంటే సరైనది కాదు.

తెలుగు ఆచారాలు

నరక చతుర్దశి నాడు తెల్లవారుజామున నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగన స్నానం చేయడం తెలుగు ఆచారం. దీన్ని అభ్యంగన స్నానం అంటారు.

సాయంత్రం ఇంటి ముందు వరుసగా దీపాలు వెలిగించడం, ముగ్గు వేయడం.

అమావాస్య నాడు లక్ష్మీ పూజ. వ్యాపారులు కొత్త లెక్కల పుస్తకాలు మొదలుపెట్టే రోజు.

అరిసెలు, గారెలు, మిఠాయిలు చేసి ఇరుగుపొరుగుకు పంచడం ఆనవాయితీ.

టపాసుల విషయంలో

టపాసులు కాల్చడం ఆధునిక కాలంలో పెరిగిన ఆచారం. దీపావళి సారాంశం దీపాలు — పేరులోనే ఉంది.

గాలి కాలుష్యం, శబ్ద కాలుష్యం, ఆస్తమా ఉన్నవారికి ఇబ్బంది, పిల్లలకు గాయాలు — ఇవి నిజమైన సమస్యలు. తక్కువ శబ్దం, తక్కువ పొగ ఉన్న వాటిని ఎంచుకోవడం, పెద్దల పర్యవేక్షణలో కాల్చడం మంచిది.

దీపాలు వెలిగించడం, మిఠాయిలు పంచడం — ఇవే పండుగకు అసలైన రూపం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

దీపావళి ఎన్ని రోజులు?

ప్రాంతాన్ని బట్టి రెండు నుంచి ఐదు రోజులు. తెలుగునాట ప్రధానంగా నరక చతుర్దశి, అమావాస్య — రెండు రోజులు.

నరక చతుర్దశి, దీపావళి వేరా?

నరక చతుర్దశి మొదటి రోజు, అమావాస్య నాడు లక్ష్మీ పూజ. రెండూ కలిపి దీపావళి పండుగ.

మంత్రాలు

శ్లోకాలు

స్తోత్రాలు

సహస్రనామం

పూజ

వ్రతం

పండుగలు

పండుగలు

నాగుల చవితి

నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.

పండుగలు

కార్తీక మాసం

శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.

పండుగలు

బోనాలు

తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.

పండుగలు

రథ సప్తమి

సూర్యుడి రథం ఉత్తర దిశగా మళ్ళే రోజు. జిల్లేడు ఆకులతో స్నానం, సూర్య నమస్కారాలు.

పండుగలు

వరలక్ష్మీ వ్రతం

తెలుగు స్త్రీలు జరుపుకునే ప్రధాన లక్ష్మీ వ్రతం — కలశం, తోరం, ముత్తైదువుల తాంబూలం.

పండుగలు

శరన్నవరాత్రులు

ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.

పండుగలు

శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి

శ్రీకృష్ణుడి జన్మదినం. అర్ధరాత్రి పూజ, ఉట్టి కొట్టడం, చిన్ని కృష్ణుడి పాదముద్రలు.

పండుగలు

శ్రీరామ నవమి

శ్రీరాముడి జన్మదినం. భద్రాచలంలో సీతారాముల కల్యాణం, వడపప్పు-పానకం పంపిణీ.

దేవాలయాలు

దేవాలయాలు

అహోబిలం

నరసింహ అవతార క్షేత్రం. నల్లమల కొండలలో తొమ్మిది నరసింహ ఆలయాలు.

దేవాలయాలు

తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి

తిరుమల కొండపై వేంకటేశ్వరుని ఆలయం — తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ప్రధానమైన క్షేత్రం.

దేవాలయాలు

భద్రాచలం

గోదావరి ఒడ్డున ఉన్న రామాలయం. రామదాసు కట్టించిన క్షేత్రం; శ్రీరామ నవమి కల్యాణానికి ప్రసిద్ధి.

దేవాలయాలు

మంగళగిరి

పానకం నైవేద్యంగా స్వీకరించే నరసింహ క్షేత్రం. స్వామి సగం మాత్రమే తాగుతాడనే ఆచారం ప్రసిద్ధం.

దేవాలయాలు

యాదాద్రి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి

తెలంగాణలో ప్రధాన నరసింహ క్షేత్రం — యాదగిరిగుట్టగా ప్రసిద్ధి.

దేవాలయాలు

సింహాచలం

విశాఖపట్నం సమీపంలోని వరాహ నరసింహ క్షేత్రం. ఏడాది పొడవునా చందన లేపనంతో కప్పి ఉండే స్వామి.

కథలు

గ్రంథాలు

ఆచార్యులు

దేవతలు

దేవతలు

ఆది లక్ష్మి

అన్ని లక్ష్మీ రూపాలకూ మూలమైన ఆది రూపం. రమా అని కూడా పిలుస్తారు.

దేవతలు

కాళీమాత

కాలానికి అధిదేవత, దేవి ఉగ్ర రూపం. దశమహావిద్యలలో మొదటిది.

దేవతలు

కుబేరుడు

సంపదకు అధిపతి, యక్షులకు రాజు. ఉత్తర దిక్కుకు దిక్పాలకుడు.

దేవతలు

గజ లక్ష్మి

రెండు ఏనుగులు అభిషేకిస్తుండగా పద్మంపై కూర్చున్న రూపం. అత్యంత ప్రాచీనమైన లక్ష్మీ రూపం.

దేవతలు

ధన లక్ష్మి

ధనానికి అధిదేవత. అష్టలక్ష్ములలో సాధారణంగా చివరన చెప్పే రూపం.

దేవతలు

ధాన్య లక్ష్మి

పంటకు, ఆహారానికి అధిదేవత. ధాన్యం ఉన్న ఇల్లే నిజమైన ఐశ్వర్యం అనే భావన.

దేవతలు

ధైర్య లక్ష్మి

ధైర్యాన్ని ఇచ్చే రూపం. కష్టకాలంలో నిలబడే బలానికి అధిదేవత.

దేవతలు

విజయ లక్ష్మి

విజయాన్ని ఇచ్చే రూపం. ప్రయత్నానికి ఫలితం దక్కడానికి ప్రార్థించే రూపం.

దేవతలు

విద్యా లక్ష్మి

విద్యకు అధిదేవత. జ్ఞానమే అత్యున్నత సంపద అనే భావన.

దేవతలు

శ్రీ మహాలక్ష్మి

సంపద, సౌభాగ్యం, శుభానికి అధిదేవత. శుక్రవారం ఆరాధించే అమ్మవారు.

దేవతలు

శ్రీ మహావిష్ణువు

సృష్టిని రక్షించే దేవుడు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతారమెత్తి లోకాన్ని కాపాడతాడని వైష్ణవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

దేవతలు

శ్రీకృష్ణుడు

విష్ణువు పూర్ణావతారం — భగవద్గీత ఉపదేశకుడు, గోపాలుడు, రాయబారి.

దేవతలు

సంతాన లక్ష్మి

సంతానానికి అధిదేవత. పిల్లలే గొప్ప సంపద అనే భావన.