శివ అభిషేక విధానం Shiva Abhishekam
రుద్రాభిషేకం · లింగాభిషేకం
శివలింగానికి అభిషేకం చేసే క్రమం — ఏమి సమర్పిస్తారు, ఏ వరుసలో, ఇంట్లో ఎలా చేసుకోవాలి.
అభిషేకం అంటే
అభిషేకం అంటే స్నానం చేయించడం. శివారాధనలో ఇదే ప్రధాన ఉపచారం.
శివుడికి అలంకారం కంటే అభిషేకమే ప్రియమని సంప్రదాయం. 'శివుడు అభిషేక ప్రియుడు, విష్ణువు అలంకార ప్రియుడు' అనే మాట ఉంది.
ఇంట్లో చిన్న శివలింగం ఉంటే రోజూ చేసుకోవచ్చు. ఆలయాలలో అర్చకుల ద్వారా చేయిస్తారు.
రుద్రాభిషేకం
శ్రీ రుద్రం పఠిస్తూ చేసే అభిషేకాన్ని రుద్రాభిషేకం అంటారు.
ఏకాదశ రుద్రం, మహా రుద్రం, అతి రుద్రం — పఠన సంఖ్యను బట్టి పేర్లు మారతాయి. ఇవి ఆలయాలలో, పండితులతో చేయించేవి.
ఇంట్లో సాధారణ అభిషేకానికి 'ఓం నమః శివాయ' చాలు. రుద్రం రాకపోతే ఇబ్బంది లేదు.
ఈ జాబితా గురించి
ఇందులో ఏదైనా దొరకకపోతే పూజ ఆగదు. దొరికినవాటితో చేయవచ్చు.
ఖరీదైన సామాగ్రి అవసరం లేదు. ఇంట్లో ఉన్న పువ్వులు, పండ్లు, ఒక దీపం — ఇవి చాలు.
ప్రతి ఇంటికీ, ప్రతి ప్రాంతానికీ కొద్దిపాటి తేడాలు ఉంటాయి. మీ ఇంటి ఆచారమే మీకు ప్రామాణికం.
కావలసిన సామగ్రి
- శివలింగంఇంట్లో ఉన్న చిన్నది; లేదా ఆలయంలో
- పాలుముఖ్యమైనది
- పెరుగు
- నెయ్యి
- తేనె
- పంచదారపంచామృతానికి ఐదవది
- కొబ్బరి నీరు
- బిల్వ దళాలుమారేడు ఆకు — శివుడికి అత్యంత ప్రియం
- గంధం, విభూతి
- పువ్వులుతెల్లని పువ్వులు విశేషం
- దీపం, అగరవత్తి, కర్పూరం
- శుద్ధ జలంచివరి అభిషేకానికి
గంగా జలం ఉంటే విశేషం; లేకపోతే శుద్ధమైన నీరే సరిపోతుంది. బిల్వ దళం దొరకకపోతే తులసి, ఇతర పువ్వులు సమర్పించవచ్చు — అభిషేకం ఆగదు.
పూజా విధానం
-
సిద్ధం చేసుకోవడం
లింగం కింద నీరు కారడానికి ఒక పళ్ళెం లేదా పానవట్టం ఉండాలి.
అన్ని ద్రవ్యాలనూ చిన్న గిన్నెలలో ముందే సిద్ధం చేసుకోండి — మధ్యలో లేచి వెళ్ళాల్సిన అవసరం రాకుండా.
-
గణపతి ప్రార్థన, సంకల్పం
ముందుగా గణపతికి నమస్కారం.
సంకల్పం చెప్పుకుని, దీపం వెలిగించండి.
-
జల అభిషేకం
మొదట శుద్ధ జలంతో లింగాన్ని అభిషేకించండి. 'ఓం నమః శివాయ' అంటూ నిదానంగా పోయండి.
ధార ఆగకుండా, సన్నగా పోయడం ఆచారం.
-
పంచామృత అభిషేకం
పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె, పంచదార — ఈ వరుసలో ఒక్కొక్కటిగా అభిషేకించండి.
ప్రతి ద్రవ్యం తర్వాత శుద్ధ జలంతో కడగడం ఆచారం.
కొబ్బరి నీరు, గంధోదకం (గంధం కలిపిన నీరు) కూడా సమర్పించవచ్చు.
-
శుద్ధోదక స్నానం
చివరగా మళ్ళీ శుద్ధ జలంతో అభిషేకించి, మెత్తని వస్త్రంతో తుడవండి.
-
విభూతి, గంధం, బిల్వం
లింగానికి విభూతి మూడు రేఖలుగా పెట్టండి. గంధం, కుంకుమ సమర్పించండి.
బిల్వ దళాలను సమర్పించండి — మెత్తని వైపు లింగాన్ని తాకేలా ఉంచడం ఆచారం.
'బిల్వాష్టకం' పఠించడం ఈ సమయంలో సంప్రదాయం.
-
నైవేద్యం, ఆరతి
పండ్లు, బెల్లం, ఏదైనా సాత్త్విక నైవేద్యం సమర్పించండి.
కర్పూర హారతి ఇచ్చి, ప్రదక్షిణ చేయండి.
శివ ప్రదక్షిణలో సోమసూత్ర ప్రదక్షిణ అనే ప్రత్యేక ఆచారం ఉంది — అభిషేక జలం పారే కాలువను దాటకుండా తిరగడం. ఆలయాలలో పాటిస్తారు; ఇంట్లో అవసరం లేదు.
-
అభిషేక జలం
అభిషేకం చేసిన పాలు, జలాన్ని పారబోయకుండా మొక్కలకు పోయడం మంచి ఆచరణ.
పంచామృతాన్ని ప్రసాదంగా స్వీకరించడం ఆచారం.
పెద్ద మొత్తంలో పాలు వృథా చేయవద్దు. కొద్దిగా సమర్పించి, భావంతో చేయడమే సరైనది — పాలు వృథా చేయడం ఏ సంప్రదాయమూ చెప్పలేదు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఇంట్లో అభిషేకం చేయవచ్చా?
చేయవచ్చు. ఇంట్లో చిన్న శివలింగం ఉంటే రోజూ చేసుకోవచ్చు. పురోహితుడు అవసరం లేదు.
రుద్రం రాకపోతే?
'ఓం నమః శివాయ' చాలు. రుద్రం, చమకం పండితులతో చేయించేవి; ఇంటి అభిషేకానికి పంచాక్షరి సరిపోతుంది.
బిల్వం ఎలా సమర్పించాలి?
మెత్తని వైపు లింగాన్ని తాకేలా ఉంచడం ఆచారం. మూడు దళాలు కలిసి ఉన్న ఆకు విశేషం.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
బిల్వాష్టకం
బిల్వ పత్రాన్ని శివుడికి సమర్పించే భావంతో చెప్పే స్తోత్రం. 'ఏకబిల్వం శివార్పణమ్' మకుటం.
అష్టకంలింగాష్టకం
శివలింగాన్ని స్తుతించే ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం 'తత్ప్రణమామి సదాశివ లింగమ్' అని ముగుస్తుంది.
స్తోత్రంశివ పంచాక్షర స్తోత్రం
'న మ శి వా య' — ఐదు అక్షరాలతో మొదలయ్యే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం.
పంచరత్నంగణేశ పంచరత్నం
గణపతిని స్తుతించే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం. శంకరాచార్యులకు ఆపాదన.
శతకంనిర్వాణ షట్కం
ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించే ఆరు శ్లోకాల అద్వైత స్తోత్రం. 'చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్' మకుటం.
అష్టోత్తరం
సహస్రనామం
పూజ
నిత్య పూజ
ఇంట్లో రోజూ చేసుకునే సరళమైన పూజ — సామగ్రి, క్రమం, మంత్రాలు.
పూజలువరలక్ష్మీ వ్రత పూజా విధానం
శ్రావణ శుక్రవారం నాడు ముత్తైదువులు చేసే వరలక్ష్మీ వ్రతం — కలశ స్థాపన, తోరం, పూజా క్రమం.
పూజలువినాయక చవితి పూజా విధానం
వినాయక చవితి నాడు ఇంట్లో చేసుకునే పూజ — మట్టి విగ్రహం, 21 పత్రి, ఉండ్రాళ్ళు, నిమజ్జనం.
పూజలుసత్యనారాయణ స్వామి పూజా విధానం
గృహప్రవేశం, పెళ్ళి, మొక్కు తీర్చడం — ఏ శుభ సందర్భంలోనైనా చేసే సత్యనారాయణ వ్రత పూజా క్రమం.
వ్రతం
ప్రదోష వ్రతం
ప్రతి పక్షంలో త్రయోదశి నాటి సాయంకాలం — శివారాధనకు అత్యంత అనుకూలమైన సమయం.
వ్రతాలుసంకష్టహర చతుర్థి
ప్రతి నెలా కృష్ణ పక్ష చతుర్థి నాడు గణపతి కోసం చేసే వ్రతం. చంద్ర దర్శనం తర్వాత ఉపవాస విరమణ.
వ్రతాలుసత్యనారాయణ వ్రతం
విష్ణువును సత్యనారాయణుడిగా పూజించే వ్రతం. గృహప్రవేశం, పెళ్ళి, శుభకార్యాల తర్వాత చేసే ఆచారం.
పండుగలు
కార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలుమహా శివరాత్రి
సంవత్సరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శైవ పర్వదినం — ఉపవాసం, జాగరణ, అభిషేకం.
పండుగలునాగుల చవితి
నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలుబతుకమ్మ
తెలంగాణ పూల పండుగ. ఆడవాళ్ళు పూలతో గోపురం పేర్చి, చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడే తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం.
పండుగలుబోనాలు
తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలువినాయక చవితి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు గణపతి ఆవాహన; తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి.
పండుగలుశరన్నవరాత్రులు
ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.
దేవాలయాలు
ద్రాక్షారామం
పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి; శక్తిపీఠంగా కూడా పరిగణన. కోనసీమలోని ప్రాచీన శైవ క్షేత్రం.
దేవాలయాలువిజయవాడ కనకదుర్గమ్మ
ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ ఆలయం — దసరా అలంకారాలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీకాళహస్తి
పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం. కన్నప్ప కథ జరిగిన చోటు; రాహు-కేతు పూజలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తిపీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే క్షేత్రంలో.
కథలు
గణేశుడి జన్మ కథ
పార్వతీదేవి నలుగుపిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించడం, శివుడితో జరిగిన ఘర్షణ, గజముఖం అమరడం — గణపతి జన్మ వృత్తాంతం.
కథలుప్రదక్షిణ పందెం
లోకాలు చుట్టి రమ్మంటే కుమారస్వామి బయలుదేరాడు; గణపతి తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేశాడు. బుద్ధి బలాన్ని గెలిచిన కథ.
కథలుభక్త కన్నప్ప
శ్రీకాళహస్తిలో ఒక బోయవాడు, శాస్త్రం తెలియకుండా, తన కళ్ళు ఇచ్చి శివుడిని పొందిన కథ.
కథలుమార్కండేయుడి కథ
పదహారేళ్ళ ఆయుష్షుతో పుట్టిన బాలుడు, శివలింగాన్ని పట్టుకుని మృత్యువును ఎదుర్కొన్న కథ.
దేవతలు
గణేశుడు
విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడు, ఏ శుభకార్యానికైనా మొదటి పూజ అందుకునేవాడు. బుద్ధి, విద్య, ఆరంభాలకు అధిదేవత.
దేవతలునంది
శివుడి వాహనం, ద్వారపాలకుడు. ప్రతి శివాలయంలోనూ గర్భగుడికి ఎదురుగా ఉంటాడు.
దేవతలుపరమశివుడు
లయకారుడు, ఆదియోగి, భోళా శంకరుడు. సోమవారం ఆరాధించే దేవుడు; అభిషేకప్రియుడు.
దేవతలుపార్వతీ దేవి
పరమశివుని అర్ధాంగి, గణపతి-కుమారస్వాముల తల్లి. హిమవంతుని కుమార్తెగా జన్మించి తపస్సుతో శివుడిని పొందిన దేవి.
దేవతలుమల్లికార్జున స్వామి
శ్రీశైల క్షేత్ర మూర్తి. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి; భ్రమరాంబ సమేతుడు.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు