సమ్మక్క సారలమ్మ Sammakka Sarakka

కథ

సమ్మక్క కోయ తెగకు చెందిన మహిళ. సారలమ్మ ఆమె కూతురు.

కథనం ప్రకారం కాకతీయ పాలకులు కరువు కాలంలో కూడా కప్పం కట్టమని ఒత్తిడి చేయగా, కోయలు తిరస్కరించారు. యుద్ధం జరిగింది. సమ్మక్క, సారలమ్మ ఆ పోరాటంలో ప్రాణాలు కోల్పోయారు.

సమ్మక్క యుద్ధంలో అదృశ్యమైందని, ఆమెను వెతకగా చిలకలగుట్టపై ఒక కుంకుమ భరిణె దొరికిందని కథ. ఇప్పటికీ జాతరలో దేవతలను ప్రతిష్ఠించేది ఆ కుంకుమ భరిణెలనే.

ఈ కథకు రాతపూర్వక చారిత్రక ఆధారాలు తక్కువ. కోయ తెగ మౌఖిక సంప్రదాయంలో తరతరాలుగా నిలిచిన కథనం ఇది. చరిత్రగా కాక, ఒక సముదాయం తన జ్ఞాపకాన్ని కాపాడుకున్న తీరుగా చూడటం సరైనది.

మేడారం జాతర

రెండేళ్ళకు ఒకసారి, మాఘ మాసంలో నాలుగు రోజుల పాటు జరిగే ఈ జాతరకు కోటిమందికి పైగా వస్తారు. ఆసియాలోనే అతిపెద్ద గిరిజన జాతరగా చెబుతారు.

ఇక్కడ విగ్రహాలు ఉండవు. దేవతలను వెదురు కర్రలు, కుంకుమ భరిణెల రూపంలో గద్దెల మీద ప్రతిష్ఠిస్తారు. ఆలయం లేదు; గద్దెలు మాత్రమే.

పూజ చేసేది కోయ తెగ వడ్డెలు — వంశపారంపర్య పూజారులు. ఆగమ శాస్త్రం ప్రసక్తి లేదు.

భక్తులు తమ బరువుకు సమానంగా బెల్లం సమర్పిస్తారు. దాన్ని 'బంగారం' అంటారు. ఇది ఈ జాతర ప్రత్యేకమైన ఆచారం.

గిరిజన సంప్రదాయం

మేడారం జాతర మూలం గిరిజన సంప్రదాయంలోనిది. కాలక్రమంలో ఇది విస్తృత హిందూ ఆరాధనలో కలిసిపోయింది; ఇప్పుడు అన్ని వర్గాల వాళ్ళూ వస్తారు.

అయితే ఆ మూలాన్ని మరచిపోకూడదు. దేవతల రూపం, పూజా విధానం, పూజారుల వంశం — అన్నీ కోయ సంప్రదాయానివే. వాటిని పౌరాణిక చట్రంలో ఇమిడ్చి చెప్పడం ఆ సంప్రదాయానికి అన్యాయం.

ఒక మాట

గ్రామదేవత ఆరాధనకు ఒకే ఒక సరైన విధానం లేదు. ప్రతి ఊరికీ దాని సొంత ఆచారం, సొంత కథ, సొంత పూజారి సంప్రదాయం ఉంటుంది.

ఇక్కడ ఇచ్చిన వివరాలు విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్నవి మాత్రమే. మీ ఊరి ఆచారం వేరుగా ఉంటే అది తప్పు కాదు — అదే మీకు సరైనది.

ఈ సంప్రదాయాలు ఎక్కువగా మౌఖికమైనవి. రాతపూర్వక ఆధారాలు తక్కువ. కాబట్టి ఏ ఒక్క కథనాన్నీ 'అసలైనది' అని చెప్పడం సరికాదు.

ప్రాంతాల వారీగా

ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో పేరు, ఒక్కో ఆచారం. కింద ఇచ్చినవి కొన్ని ముఖ్యమైనవి మాత్రమే — ఇవి పూర్తి జాబితా కాదు.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు