మార్కండేయుడి కథ Markandeya
పదహారేళ్ళ ఆయుష్షుతో పుట్టిన బాలుడు, శివలింగాన్ని పట్టుకుని మృత్యువును ఎదుర్కొన్న కథ.
వరం లోని షరతు
మృకండు మహర్షికి సంతానం లేదు. తపస్సు చేశాడు. శివుడు ప్రత్యక్షమై ఒక ఎంపిక ఇచ్చాడు — గుణవంతుడైన కొడుకు, కానీ పదహారేళ్ళే బతుకుతాడు; లేదా దీర్ఘాయుష్షు ఉన్న సామాన్యుడు.
మృకండు మొదటిదాన్ని ఎంచుకున్నాడు.
మార్కండేయుడు పుట్టాడు. తల్లిదండ్రులకు ఆ గడువు తెలుసు. బాలుడికి చెప్పలేదు.
పదహారవ సంవత్సరం
గడువు దగ్గరపడేసరికి తల్లిదండ్రుల దుఃఖం చూసి బాలుడు అడిగాడు. విషయం తెలిసింది.
అతను ఏడవలేదు. శివలింగం దగ్గరకు వెళ్ళి, దాన్ని రెండు చేతులతో గట్టిగా పట్టుకుని, శివ నామం జపిస్తూ కూర్చున్నాడు.
యముడు వచ్చాడు. పాశం విసిరాడు. ఆ పాశం బాలుడితో పాటు లింగానికి కూడా చుట్టుకుంది.
శివుడి ఆగ్రహం
లింగం నుంచి శివుడు వచ్చాడు. యముడిని ఎదిరించాడు. ఆ సందర్భంలోనే శివుడికి 'కాలకాలుడు' — కాలానికే కాలుడు — అనే పేరు వచ్చిందని కథనం.
మార్కండేయుడికి చిరంజీవిత్వం వరంగా లభించింది. అతను ఎప్పటికీ పదహారేళ్ళ వాడిగానే ఉంటాడని చెబుతారు.
యముడు తన ధర్మాన్నే నిర్వర్తించాడు — ఇది గమనించదగ్గది. కథ యముడిని దుష్టుడిగా చిత్రించదు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రంతో సంబంధం
మార్కండేయుడి కథను మహామృత్యుంజయ మంత్రంతో కలిపి చెప్పడం సంప్రదాయం. ఆ మంత్రాన్ని మార్కండేయుడు జపించాడని కథనాలలో ఉంది.
అయితే మంత్రం ఋగ్వేదంలోనిది; కథ పురాణాలలోనిది. రెండింటి కలయిక తర్వాతి కాలంలో ఏర్పడినది. ఇది తప్పు అని కాదు — సంప్రదాయం ఇలానే పెరుగుతుంది. కానీ మంత్రానికి మూలం కథ కాదని తెలిసుండటం మంచిది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
మార్కండేయుడు ఇప్పటికీ ఉన్నాడా?
చిరంజీవులలో ఒకరిగా సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఇది భక్తి కథనం; చారిత్రక వాదన కాదు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రం ఈ కథ నుంచి వచ్చిందా?
కాదు. మంత్రం ఋగ్వేదంలోని రుద్ర సూక్త భాగం. కథతో అనుసంధానం తర్వాతి కాలంలో ఏర్పడిన సంప్రదాయం.
మంత్రాలు
స్తోత్రాలు
నిర్వాణ షట్కం
ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించే ఆరు శ్లోకాల అద్వైత స్తోత్రం. 'చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్' మకుటం.
అష్టకంబిల్వాష్టకం
బిల్వ పత్రాన్ని శివుడికి సమర్పించే భావంతో చెప్పే స్తోత్రం. 'ఏకబిల్వం శివార్పణమ్' మకుటం.
అష్టకంలింగాష్టకం
శివలింగాన్ని స్తుతించే ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం 'తత్ప్రణమామి సదాశివ లింగమ్' అని ముగుస్తుంది.
స్తోత్రంశివ పంచాక్షర స్తోత్రం
'న మ శి వా య' — ఐదు అక్షరాలతో మొదలయ్యే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం.
సహస్రనామం
పూజ
వ్రతం
పండుగలు
మహా శివరాత్రి
సంవత్సరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శైవ పర్వదినం — ఉపవాసం, జాగరణ, అభిషేకం.
పండుగలుకార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలునాగుల చవితి
నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలుబతుకమ్మ
తెలంగాణ పూల పండుగ. ఆడవాళ్ళు పూలతో గోపురం పేర్చి, చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడే తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం.
పండుగలుబోనాలు
తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలువినాయక చవితి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు గణపతి ఆవాహన; తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి.
పండుగలుశరన్నవరాత్రులు
ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.
దేవాలయాలు
ద్రాక్షారామం
పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి; శక్తిపీఠంగా కూడా పరిగణన. కోనసీమలోని ప్రాచీన శైవ క్షేత్రం.
దేవాలయాలువిజయవాడ కనకదుర్గమ్మ
ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ ఆలయం — దసరా అలంకారాలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీకాళహస్తి
పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం. కన్నప్ప కథ జరిగిన చోటు; రాహు-కేతు పూజలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తిపీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే క్షేత్రంలో.
కథలు
గణేశుడి జన్మ కథ
పార్వతీదేవి నలుగుపిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించడం, శివుడితో జరిగిన ఘర్షణ, గజముఖం అమరడం — గణపతి జన్మ వృత్తాంతం.
కథలుప్రదక్షిణ పందెం
లోకాలు చుట్టి రమ్మంటే కుమారస్వామి బయలుదేరాడు; గణపతి తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేశాడు. బుద్ధి బలాన్ని గెలిచిన కథ.
కథలుభక్త కన్నప్ప
శ్రీకాళహస్తిలో ఒక బోయవాడు, శాస్త్రం తెలియకుండా, తన కళ్ళు ఇచ్చి శివుడిని పొందిన కథ.
దేవతలు
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు