గణేశ పంచరత్నం Ganesha Pancharatnam
గణపతిని స్తుతించే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం. శంకరాచార్యులకు ఆపాదన.
పాఠం
ముదా కరాత్త మోదకం సదా విముక్తి సాధకం
కళాధరావతంసకం విలాసి లోక రక్షకమ్ ।
అనాయకైక నాయకం వినాశితేభ దైత్యకం
నతాశుభాశు నాశకం నమామి తం వినాయకమ్ ॥
मुदा करात्त मोदकं सदा विमुक्ति साधकं कळाधरावतंसकं विलासि लोक रक्षकम् । अनायकैक नायकं विनाशितेभ दैत्यकं नताशुभाशु नाशकं नमामि तं विनायकम् ॥
నతేతరాతి భీకరం నవోదితార్క భాస్వరం
నమత్సురారి నిర్జరం నతాధికాపదుద్ధరమ్ ।
సురేశ్వరం నిధీశ్వరం గజేశ్వరం గణేశ్వరం
మహేశ్వరం తమాశ్రయే పరాత్పరం నిరంతరమ్ ॥
సమస్త లోక శంకరం నిరస్త దైత్య కుంజరం
దరేతరోదరం వరం వరేభ వక్త్రమక్షరమ్ ।
కృపాకరం క్షమాకరం ముదాకరం యశస్కరం
మనస్కరం నమస్కృతాం నమస్కరోమి భాస్వరమ్ ॥
అకించనార్తి మార్జనం చిరంతనోక్తి భాజనం
పురారి పూర్వ నందనం సురారి గర్వ చర్వణమ్ ।
ప్రపంచ నాశ భీషణం ధనంజయాది భూషణం
కపోల దానవారణం భజే పురాణ వారణమ్ ॥
నితాంత కాంతి దంత కాంతి మంత కాంతి కాత్మజం
అచింత్య రూప మంత హీన మంతరాయ కృంతనమ్ ।
హృదంతరే నిరంతరం వసంతమేవ యోగినాం
తమేకదంతమేవ తం విచింతయామి సంతతమ్ ॥
పంచరత్నం అంటే
పంచరత్నం అంటే ఐదు రత్నాలు — ఐదు శ్లోకాలు. ఈ ప్రక్రియ శంకరాచార్యుల స్తోత్రాలలో తరచుగా కనిపిస్తుంది.
ఈ స్తోత్రం ప్రత్యేకత శబ్ద అలంకారం. 'కృపాకరం క్షమాకరం ముదాకరం యశస్కరం మనస్కరం' — పదాల లయ పఠించేటప్పుడు స్పష్టంగా వినిపిస్తుంది.
వినాయక చవితి నాడు, బుధవారాలలో, ఏ పని మొదలుపెట్టే ముందు పఠించడం ఆచారం.
చివరి శ్లోకంలోని 'హృదంతరే నిరంతరం వసంతమేవ యోగినాం' — యోగుల హృదయంలో నిరంతరం నివసించేవాడు — అనే వర్ణన గమనించదగ్గది. బయటి పూజ నుంచి లోపలి ధ్యానానికి మళ్ళే వరుస.
పాఠాంతరాల గురించి
ప్రాచీన స్తోత్రాలకు ప్రాంతాన్ని బట్టి, పరంపరను బట్టి కొద్దిపాటి పాఠభేదాలు ఉంటాయి. ఒక పదం మారవచ్చు, ఒక వరుస మారవచ్చు.
ఇక్కడ ఇచ్చినది విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్న పాఠం. మీ ఇంట, మీ గురు పరంపరలో వేరే పాఠం ఉంటే అదే మీకు ప్రామాణికం.
ఏదైనా తప్పు కనిపిస్తే మాకు తెలియజేయండి — సరిచేస్తాం. పవిత్ర పాఠంలో తప్పు ఉండటం కంటే దాన్ని సరిచేయడమే ముఖ్యం.
ఎలా పఠించాలి
స్నానం చేసి, శుభ్రమైన ప్రదేశంలో, దీపం వెలిగించి పఠించడం సంప్రదాయం. అయితే ఇవి నియమాలు కాదు — భావమే ముఖ్యం.
అర్థం తెలుసుకుని పఠిస్తే ఇంకా మంచిది. అందుకే ప్రతి శ్లోకం కింద తెలుగు భావం ఇచ్చాం.
ఉచ్చారణ తప్పైతే దోషమని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. వీలైనంత సరిగా పలకడానికి ప్రయత్నించండి; భక్తి ఉంటే చాలు.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
అష్టోత్తరం
పూజ
వినాయక చవితి పూజా విధానం
వినాయక చవితి నాడు ఇంట్లో చేసుకునే పూజ — మట్టి విగ్రహం, 21 పత్రి, ఉండ్రాళ్ళు, నిమజ్జనం.
పూజలునిత్య పూజ
ఇంట్లో రోజూ చేసుకునే సరళమైన పూజ — సామగ్రి, క్రమం, మంత్రాలు.
పూజలువరలక్ష్మీ వ్రత పూజా విధానం
శ్రావణ శుక్రవారం నాడు ముత్తైదువులు చేసే వరలక్ష్మీ వ్రతం — కలశ స్థాపన, తోరం, పూజా క్రమం.
పూజలుశివ అభిషేక విధానం
శివలింగానికి అభిషేకం చేసే క్రమం — ఏమి సమర్పిస్తారు, ఏ వరుసలో, ఇంట్లో ఎలా చేసుకోవాలి.
పూజలుసత్యనారాయణ స్వామి పూజా విధానం
గృహప్రవేశం, పెళ్ళి, మొక్కు తీర్చడం — ఏ శుభ సందర్భంలోనైనా చేసే సత్యనారాయణ వ్రత పూజా క్రమం.
వ్రతం
పండుగలు
కథలు
దేవతలు
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు