నిర్వాణ షట్కం Nirvana Shatakam

ఆత్మ షట్కం

ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించే ఆరు శ్లోకాల అద్వైత స్తోత్రం. 'చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్' మకుటం.

శ్లోకాలు6
కర్తఆది శంకరాచార్యులు (సంప్రదాయ ఆపాదన)
సంప్రదాయంఅద్వైత వేదాంతం
మకుటంచిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్

పాఠం

మనోబుద్ధ్యహంకార చిత్తాని నాహం
న చ శ్రోత్ర జిహ్వే న చ ఘ్రాణ నేత్రే ।
న చ వ్యోమ భూమిర్న తేజో న వాయుః
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

मनोबुद्ध्यहंकार चित्तानि नाहं न च श्रोत्र जिह्वे न च घ्राण नेत्रे । न च व्योम भूमिर्न तेजो न वायुः चिदानन्द रूपः शिवोऽहं शिवोऽहम् ॥

న చ ప్రాణ సంజ్ఞో న వై పంచవాయుః
న వా సప్తధాతుర్న వా పంచకోశః ।
న వాక్పాణిపాదౌ న చోపస్థపాయూ
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

న మే ద్వేషరాగౌ న మే లోభమోహౌ
మదో నైవ మే నైవ మాత్సర్యభావః ।
న ధర్మో న చార్థో న కామో న మోక్షః
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

న పుణ్యం న పాపం న సౌఖ్యం న దుఃఖం
న మంత్రో న తీర్థం న వేదా న యజ్ఞాః ।
అహం భోజనం నైవ భోజ్యం న భోక్తా
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

న మృత్యుర్న శంకా న మే జాతిభేదః
పితా నైవ మే నైవ మాతా న జన్మ ।
న బంధుర్న మిత్రం గురుర్నైవ శిష్యః
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

అహం నిర్వికల్పో నిరాకార రూపో
విభుత్వాచ్చ సర్వత్ర సర్వేంద్రియాణామ్ ।
న చాసంగతం నైవ ముక్తిర్న మేయః
చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్ ॥

జపం ప్రారంభించండి →

ఈ స్తోత్రంలోని భావం

ఇది స్తుతి కాదు — ప్రశ్నకు సమాధానం. 'నువ్వెవరు?' అని గురువు అడిగితే శిష్యుడు చెప్పిన సమాధానమని కథనం.

ప్రతి శ్లోకమూ 'నేను ఇది కాదు' అంటూ సాగుతుంది. శరీరం కాదు, ఇంద్రియాలు కాదు, మనసు కాదు, భావాలు కాదు, సంబంధాలు కాదు. చివరికి మిగిలేది — చిదానంద స్వరూపం.

అద్వైత వేదాంతంలోని 'నేతి నేతి' — ఇది కాదు, ఇది కాదు — అనే పద్ధతి ఇది. ఏమిటో చెప్పడం కంటే ఏమి కాదో చెబుతూ వెళ్ళడం.

'జాతి భేదం లేదు, తల్లిదండ్రులు లేరు, గురువు లేడు, శిష్యుడు లేడు' అనే వరుస గమనించదగ్గది. సమాజం ఇచ్చిన గుర్తింపులన్నిటినీ తొలగించి మిగిలేదేమిటి అని అడుగుతుంది.

ఆత్మ షట్కం అనే పేరు కూడా ఉంది.

పాఠాంతరాల గురించి

ప్రాచీన స్తోత్రాలకు ప్రాంతాన్ని బట్టి, పరంపరను బట్టి కొద్దిపాటి పాఠభేదాలు ఉంటాయి. ఒక పదం మారవచ్చు, ఒక వరుస మారవచ్చు.

ఇక్కడ ఇచ్చినది విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్న పాఠం. మీ ఇంట, మీ గురు పరంపరలో వేరే పాఠం ఉంటే అదే మీకు ప్రామాణికం.

ఏదైనా తప్పు కనిపిస్తే మాకు తెలియజేయండి — సరిచేస్తాం. పవిత్ర పాఠంలో తప్పు ఉండటం కంటే దాన్ని సరిచేయడమే ముఖ్యం.

ఎలా పఠించాలి

స్నానం చేసి, శుభ్రమైన ప్రదేశంలో, దీపం వెలిగించి పఠించడం సంప్రదాయం. అయితే ఇవి నియమాలు కాదు — భావమే ముఖ్యం.

అర్థం తెలుసుకుని పఠిస్తే ఇంకా మంచిది. అందుకే ప్రతి శ్లోకం కింద తెలుగు భావం ఇచ్చాం.

ఉచ్చారణ తప్పైతే దోషమని భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. వీలైనంత సరిగా పలకడానికి ప్రయత్నించండి; భక్తి ఉంటే చాలు.

మంత్రాలు

స్తోత్రాలు

పూజ

వ్రతం

పండుగలు

దేవాలయాలు

కథలు

దేవతలు