వినాయక చవితి Vinayaka Chaviti · गणेश चतुर्थी

పండుగ స్వరూపం

భాద్రపద మాసం శుక్ల పక్ష చతుర్థి నాడు వినాయక చవితి. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఇది అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి. ఇళ్లలో, వీధుల్లో మట్టి వినాయకుడిని ప్రతిష్ఠించి, రోజుల తరబడి పూజలు చేసి, చివరకు నిమజ్జనం చేస్తారు.

ఇంట్లో ఒక రోజు, ఒకటిన్నర, మూడు, ఐదు, తొమ్మిది, పదకొండు రోజులు — ఎన్ని రోజులు ఉంచుకోవాలో కుటుంబ ఆచారాన్ని బట్టి నిర్ణయిస్తారు. వీధి మండపాల్లో సాధారణంగా తొమ్మిది లేదా పదకొండు రోజులు.

పత్రి పూజ

వినాయక చవితి ప్రత్యేకత ఇరవై ఒక్క రకాల పత్రాలతో చేసే పత్రి పూజ. మాచీపత్రం, బృహతీ పత్రం, బిల్వ పత్రం, దూర్వా, దత్తూర పత్రం, బదరీ పత్రం, అపామార్గ పత్రం, తులసి, చూత పత్రం, కరవీర పత్రం, విష్ణుక్రాంత పత్రం, దాడిమీ పత్రం, దేవదారు పత్రం, మరువక పత్రం, సింధువార పత్రం, జాజి పత్రం, గండలీ పత్రం, శమీ పత్రం, అశ్వత్థ పత్రం, అర్జున పత్రం, అర్క పత్రం — ఇది సాధారణ జాబితా.

గరిక (దూర్వా) గణపతికి అత్యంత ప్రియమైనది. బేసి సంఖ్యలో సమర్పించడం ఆచారం.

పత్రాల లభ్యత ప్రాంతాన్ని బట్టి మారుతుంది. దొరకని వాటికి బదులు దొరికిన పత్రాలతో పూజ చేయడం ఆమోదయోగ్యం — భక్తి ప్రధానం.

నైవేద్యం

ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములు, మోదకాలు ప్రధాన నైవేద్యం. బెల్లం, కొబ్బరి కలిపిన పూర్ణం ఉన్న ఉండ్రాళ్ళు తెలుగు ఇళ్లలో తప్పనిసరి.

పానకం, వడపప్పు కూడా సమర్పిస్తారు. మహారాష్ట్రలో మోదకానికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం.

చంద్ర దర్శన నిషేధం

చవితి నాడు చంద్రుడిని చూడకూడదనే నియమం విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉంది. చూస్తే నిందాపవాదం వస్తుందని భావన.

పొరపాటున చూసినా భయపడాల్సిన అవసరం లేదు — శమంతకోపాఖ్యానం (శ్రీకృష్ణుడి శమంతక మణి కథ) చదవడం ద్వారా పరిహారం చెబుతారు.

ఇది ప్రాంతీయ ఆచార స్థాయిలో పాటించే నియమం. భయపడాల్సిన విషయంగా కాక, సంప్రదాయంగా చూడటం సరైనది.

నిమజ్జనం — పర్యావరణ దృష్టి

పూజ ముగిసిన తర్వాత విగ్రహాన్ని నీటిలో నిమజ్జనం చేయడం సంప్రదాయం — వచ్చిన దేవుడిని సాగనంపడం అనే భావన.

ఇటీవలి కాలంలో మట్టి విగ్రహాలను, సహజ రంగులను వాడాలనే ప్రచారం పెరిగింది. ఇది సంప్రదాయానికి విరుద్ధం కాదు — పూర్వం వాడినది మట్టే. ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్, రసాయన రంగులు ఆధునిక మార్పు.

ఇంట్లో బకెట్‌లో నిమజ్జనం చేసి, ఆ మట్టిని మొక్కలకు వేయడం చాలామంది అనుసరిస్తున్న పద్ధతి.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు