దశావతారాలు Dashavatara

పది అవతారాలు

విష్ణువు పది అవతారాలు — మత్స్యం నుంచి కల్కి వరకు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతరిస్తానన్న ప్రతిజ్ఞ.

సంఖ్య10
క్రమంమత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, రామ, కృష్ణ, బలరామ/బుద్ధ, కల్కి
మూలంభాగవతం, విష్ణు పురాణం, గరుడ పురాణం
వివాదంతొమ్మిదవ అవతారం — బలరాముడా, బుద్ధుడా

పది అవతారాలు

'ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా నేను అవతరిస్తాను' — భగవద్గీతలోని ఈ ప్రతిజ్ఞే అవతార భావనకు మూలం.

మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, పరశురామ, రామ, కృష్ణ, ఆపై బలరాముడు లేదా బుద్ధుడు, చివరగా కల్కి.

మొదటి తొమ్మిది జరిగినవి; కల్కి ఇంకా రానిది.

జాబితాలు ఒకటే కాదు

దశావతార జాబితా అన్ని పురాణాలలోనూ ఒకేలా లేదు. కొన్నిటిలో హంస, హయగ్రీవ, ధన్వంతరి అవతారాలు కూడా చేరతాయి.

భాగవతం ఇరవై రెండు అవతారాలు చెబుతుంది; పది అనేది తర్వాత స్థిరపడిన ప్రసిద్ధ జాబితా.

తొమ్మిదవ స్థానంలో బలరాముడా బుద్ధుడా అనే భేదం అత్యంత గమనించదగ్గది. రెండూ ప్రాచీన సంప్రదాయాలే; ఈ సైట్ రెండింటినీ నమోదు చేస్తుంది.

పరిణామ సిద్ధాంత పోలిక గురించి

దశావతార క్రమాన్ని జీవ పరిణామంతో పోల్చే వ్యాఖ్యానం ఆధునిక కాలంలో బాగా ప్రచారమైంది — చేప, తాబేలు, పంది, నరసింహుడు, పొట్టివాడు, మనిషి.

పోలిక ఆసక్తికరమే. కానీ ఇది ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు వ్యాఖ్యానం; ప్రాచీన గ్రంథాలలో ఈ ఉద్దేశం ఉందని చెప్పడానికి ఆధారం లేదు.

పురాణ కథనాన్ని శాస్త్రీయ నిరూపణగా చూపడం అవసరం లేదు. దానికి దాని స్వంత విలువ ఉంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

తొమ్మిదవ అవతారం ఎవరు?

సంప్రదాయాన్ని బట్టి బలరాముడు లేదా బుద్ధుడు. ఏ ఒక్కటీ సార్వత్రికమని చెప్పలేము.

దశావతారాలు అన్ని పురాణాలలోనూ ఒకటేనా?

కాదు. జాబితాలు మారతాయి; భాగవతం ఇరవై రెండు అవతారాలు చెబుతుంది. పది అనేది తర్వాత స్థిరపడిన ప్రసిద్ధ జాబితా.

శాస్త్ర గ్రంథాలు

ఇలాంటి దేవతలు

దేవతలు

కల్కి

కలియుగాంతంలో వస్తాడని చెప్పబడే అవతారం. తెల్లని గుర్రంపై, ఖడ్గం ధరించి.

దేవతలు

కూర్మావతారం

సముద్ర మథన సమయంలో మందర పర్వతాన్ని వీపుపై మోసిన తాబేలు రూపం.

దేవతలు

పరశురామావతారం

గొడ్డలిని ఆయుధంగా ధరించిన ఋషి-యోధుడు. జమదగ్ని, రేణుకల కుమారుడు.

దేవతలు

బలరాముడు

కృష్ణుడి అన్న, నాగలిని ఆయుధంగా ధరించినవాడు. కొన్ని సంప్రదాయాలలో దశావతారాలలో తొమ్మిదవవాడు.

దేవతలు

మత్స్యావతారం

ప్రళయ జలాల నుంచి వేదాలను, మనువును రక్షించిన చేప రూపం.

దేవతలు

వరాహావతారం

సముద్రంలో మునిగిన భూమిని కోరలతో పైకి తెచ్చిన వరాహ రూపం.

దేవతలు

వామనావతారం

బలి చక్రవర్తి దగ్గర మూడడుగుల నేల అడిగి మూడు లోకాలను కొలిచిన అవతారం.

దేవతలు

శ్రీ నృసింహ స్వామి

విష్ణువు నాలుగవ అవతారం. సగం సింహం, సగం మనిషి రూపంలో ప్రహ్లాదుడిని రక్షించి హిరణ్యకశిపుడిని సంహరించిన స్వామి. తెలుగు నేలకు అత్యంత సన్నిహితమైన అవతారం.

దేవతలు

శ్రీ మహావిష్ణువు

సృష్టిని రక్షించే దేవుడు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతారమెత్తి లోకాన్ని కాపాడతాడని వైష్ణవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

దేవతలు

శ్రీకృష్ణుడు

విష్ణువు పూర్ణావతారం — భగవద్గీత ఉపదేశకుడు, గోపాలుడు, రాయబారి.

దేవతలు

శ్రీరాముడు

మర్యాదా పురుషోత్తముడు — ధర్మానికి, వాగ్దాన పాలనకు ప్రతీక.