మైసమ్మ Maisamma

ఊరి కాపలాదారు

మైసమ్మ తెలంగాణ గ్రామాలలో అత్యంత విస్తృతంగా కనిపించే గ్రామదేవతలలో ఒకరు. దాదాపు ప్రతి ఊరిలోనూ మైసమ్మ గుడి ఉంటుంది.

గుడి ఊరి పొలిమేరలో ఉంటుంది — ఊరిలోపల కాదు. ఊరిలోకి వచ్చే దారిలో, సరిహద్దు దగ్గర.

ఆమె పాత్ర కాపలా. ఊరిలోకి కీడు రాకుండా, వ్యాధులు రాకుండా, ఆపదలు రాకుండా కాపాడేదని నమ్మకం.

ఆరాధన

పూజ చేసేది ఊరి వాళ్ళే. బ్రాహ్మణ పురోహిత సంప్రదాయం ఉండదు; వంశపారంపర్య పూజారులు ఉంటారు.

ఆగమ శాస్త్రం ప్రసక్తి లేదు. సంస్కృత మంత్రాలు లేవు. తెలుగులోనే మొక్కు, తెలుగులోనే పాట.

కొత్త వాహనం కొన్నప్పుడు, ప్రయాణం మొదలుపెట్టేటప్పుడు మైసమ్మకు మొక్కుకునే ఆచారం అనేక చోట్ల ఉంది — సరిహద్దు దేవత కాబట్టి.

జాతర సమయంలో బోనాలు, ఊరేగింపు, పోతురాజు నృత్యం.

పేరు గురించి

'మైసమ్మ' పేరు వెనుక వేర్వేరు వివరణలు చెబుతారు. మహిషాసురమర్దిని నుంచి వచ్చిందని కొందరు, స్థానిక మూలం ఉన్న పేరని కొందరు.

ఏ వివరణా నిర్ధారితం కాదు. గ్రామదేవతల పేర్లను పౌరాణిక పేర్లతో ముడిపెట్టే ప్రయత్నాలు తరచుగా జరుగుతాయి; అవి ఊహలే.

మైసమ్మను దుర్గ రూపంగా చెప్పే ధోరణి కొన్ని చోట్ల ఉంది. కానీ ఆమె ఆరాధనకు దాని సొంత మూలం, సొంత విధానం ఉన్నాయి.

ఒక మాట

ఈ దేవత ఆరాధన ఊరికో రకంగా ఉంటుంది. పేరు, జాతర తేదీ, పూజా విధానం, కథ — అన్నీ మారతాయి.

ఇక్కడ ఇచ్చినవి విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్నవి మాత్రమే. మీ ఊరి ఆచారం వేరుగా ఉంటే అది తప్పు కాదు — అదే మీకు సరైనది.

ఈ సంప్రదాయాలు మౌఖికమైనవి. రాతపూర్వక ఆధారాలు తక్కువ; ఏ ఒక్క కథనాన్నీ 'అసలైనది' అని చెప్పలేము.

ప్రాంతాల వారీగా

ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో పేరు, ఒక్కో ఆచారం. కింద ఇచ్చినవి కొన్ని ముఖ్యమైనవి మాత్రమే — ఇవి పూర్తి జాబితా కాదు.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు