సూర్య భగవానుడు Surya · सूर्य
సూర్యనారాయణుడు · ఆదిత్యుడు · భాస్కరుడు · దివాకరుడు · మార్తాండుడు · రవి
ప్రత్యక్ష దైవం. ఆరోగ్యం, ఆత్మవిశ్వాసం, తేజస్సుకు అధిదేవత. ఆదివారం ఆరాధించే దేవుడు.
ప్రత్యక్ష దైవం
హిందూ దేవతల్లో కంటికి కనిపించే ఏకైక దేవుడు సూర్యుడు. మిగతా దేవతలను విగ్రహ రూపంలో, భావన రూపంలో ఆరాధిస్తే, సూర్యుడిని ప్రతిరోజూ ఆకాశంలో నేరుగా చూసి నమస్కరించవచ్చు. అందుకే ఆయనను ప్రత్యక్ష దైవం అంటారు.
వేదాల్లో సూర్యుడికి ప్రముఖ స్థానం ఉంది. గాయత్రీ మంత్రం సవితృ దేవతను — అంటే సూర్యుడిని — ఉద్దేశించినది. ప్రాచీన కాలం నుండి ఆయన ఆరాధన నిరంతరాయంగా కొనసాగుతూ వచ్చింది.
కాలగణనకు ఆధారం సూర్యుడే. రోజు, నెల, సంవత్సరం, ఉత్తరాయణ దక్షిణాయనాలు — అన్నీ ఆయన గమనం మీద ఆధారపడినవి. పంచాంగంలో సూర్యోదయ సూర్యాస్తమయాలే రోజుకు హద్దులు.
ఆరోగ్యానికి అధిదేవత
సూర్యుడు ఆరోగ్యానికి, ముఖ్యంగా కంటిచూపుకు, ఎముకల బలానికి కారకుడని జ్యోతిష సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఆత్మవిశ్వాసం, నాయకత్వ లక్షణాలు, తండ్రితో అనుబంధం కూడా సూర్యుడితో ముడిపడినవిగా భావిస్తారు.
ఇది సంప్రదాయ నమ్మకం. ఆరోగ్య సమస్యలకు వైద్య చికిత్సకు ఇది ప్రత్యామ్నాయం కాదు — పూజ, ప్రార్థన మనశ్శాంతికి తోడ్పడతాయి, చికిత్సను వాయిదా వేయడానికి కారణం కాకూడదు.
అర్ఘ్య ప్రదానం — ఆచరణ
సూర్యారాధనలో ప్రధానమైనది అర్ఘ్యం ఇవ్వడం. ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, తూర్పు వైపు నిలబడి, రాగి పాత్రలో నీరు తీసుకుని, కొద్దిగా ఎర్ర పువ్వులు, అక్షింతలు, చందనం కలిపి, రెండు చేతులతో పైకెత్తి నెమ్మదిగా వదులుతారు.
నీరు పడుతున్నప్పుడు ఆ ధారలో సూర్యుడిని చూడటం సంప్రదాయ పద్ధతి. మూడుసార్లు ఇవ్వడం సాధారణ ఆచారం.
సూర్యుడిని నేరుగా ఎక్కువసేపు చూడటం కళ్ళకు హాని — ఉదయపు లేత ఎండలో మాత్రమే, క్షణకాలం. ఇది ఆచారానికి విరుద్ధం కాదు; పెద్దలు కూడా ఉదయపు సమయాన్నే చెప్పారు.
ఆదిత్య హృదయం పారాయణం చేసేవారు చాలామంది. రామాయణంలో అగస్త్య మహర్షి రాముడికి ఉపదేశించిన స్తోత్రంగా దీన్ని చెబుతారు.
రథ సప్తమి
మాఘ మాసం శుక్ల పక్ష సప్తమి నాడు రథ సప్తమి. సూర్యుడు తన రథాన్ని ఉత్తర దిశగా మళ్లించే రోజుగా, సూర్య జయంతిగా జరుపుకుంటారు.
ఈ రోజు ఉదయాన్నే జిల్లేడు ఆకులను తలపై, భుజాలపై పెట్టుకుని స్నానం చేయడం తెలుగునాట ఆచారం. ఏడు ఆకులు వాడతారు — ఏడు గుర్రాలకు, ఏడు రోజులకు సంకేతంగా చెబుతారు.
పాలు పొంగించడం, చిక్కుడు ఆకుల్లో నైవేద్యం పెట్టడం కొన్ని ప్రాంతాల్లో పాటించే విధానం. తిరుమలలో ఈ రోజు సూర్య ప్రభ వాహన సేవ జరుగుతుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
ఆదివారం ఏమి తినకూడదు?
నూనె ఆహారం, మాంసాహారం మానేయడం, ఉప్పు తగ్గించడం అనేక కుటుంబాల్లో పాటించే నియమాలు. ఇవి ప్రాంతాన్ని, కుటుంబ ఆచారాన్ని బట్టి మారతాయి — కఠిన నియమాలు కావు.
అర్ఘ్యం ఏ సమయంలో ఇవ్వాలి?
సూర్యోదయం తర్వాత ఒక గంటలోపు ఉత్తమం. ఆలస్యమైనా ఇవ్వవచ్చు; సమయం కంటే నియమం, భావన ముఖ్యం.
గాయత్రీ మంత్రం సూర్యుడిదేనా?
గాయత్రీ మంత్రం సవితృ దేవతను ఉద్దేశించినది, సవిత సూర్యుడి ఒక రూపం. అందుకే దీన్ని సూర్యుడితో ముడిపెడతారు. ఉపదేశ నియమాల విషయంలో సంప్రదాయాలు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి.
ఈ దేవతకు సంబంధించిన మంత్రాలు
పండుగలు
ఇలాంటి దేవతలు
అంగారకుడు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. అంగారకుడు — ఎర్రని గ్రహం.
దేవతలుఅగ్ని
వేదాలలో అత్యంత ప్రధానమైన దేవతలలో ఒకరు. యజ్ఞంలో దేవతలకు హవిస్సును చేర్చే మధ్యవర్తి.
దేవతలుకేతువు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. కేతువు రాహువుకు వ్యతిరేక బిందువు — చంద్రుడి కక్ష్య సూర్య మార్గాన్ని ఖండించే దక్షిణ పాతం.
దేవతలుచంద్రుడు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. నవగ్రహాలలో రెండవవాడు చంద్రుడు.
దేవతలుబుధుడు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. బుధుడు — చంద్రుడి కుమారుడని పురాణ కథనం.
దేవతలుబృహస్పతి
నవగ్రహాలలో ఒకరు. బృహస్పతి దేవతల గురువు.
దేవతలుయముడు
మృత్యువుకు, ధర్మానికి అధిదేవత. దక్షిణ దిక్కుకు అధిపతి.
దేవతలురాహువు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. రాహువు నిజమైన గ్రహం కాదు — ఛాయా గ్రహం.
దేవతలువైదిక దేవతలు
ఋగ్వేద కాలంలో ప్రధానంగా ఉన్న దేవతలు — అగ్ని, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, వాయువు, ఉషస్సు. వాటి పాత్రలు పురాణాలలో ఎలా మారాయి.
దేవతలుశుక్రుడు
నవగ్రహాలలో ఒకరు. శుక్రుడు రాక్షసుల గురువు.
దేవతలుశ్రీ శనీశ్వరుడు
కర్మఫలాన్ని ఇచ్చే న్యాయమూర్తి. శనివారం ఆరాధించే గ్రహదేవత.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు