రథ సప్తమి Ratha Saptami
సూర్య జయంతి · మాఘ సప్తమి
సూర్యుడి రథం ఉత్తర దిశగా మళ్ళే రోజు. జిల్లేడు ఆకులతో స్నానం, సూర్య నమస్కారాలు.
సూర్యుడి రథం
రథ సప్తమి నాడు సూర్యుడి రథం ఉత్తర దిశగా మళ్ళుతుందని సంప్రదాయ భావన. చలికాలం ముగిసి వేసవి వైపు మళ్ళే సంకేతం.
సూర్యుడి రథానికి ఏడు గుర్రాలు, ఒకే చక్రం, సారథి అరుణుడు — ఇది సంప్రదాయ వర్ణన. ఏడు గుర్రాలు ఏడు రంగులకు, ఏడు వారాలకు ప్రతీకలని వివరణలు ఉన్నాయి.
సూర్య జయంతిగా కూడా జరుపుకుంటారు.
ఆచారాలు
తెల్లవారుజామున జిల్లేడు (అర్క) ఆకులను తలపై, భుజాలపై పెట్టుకుని స్నానం చేయడం ప్రధాన ఆచారం. ఏడు ఆకులు వాడతారు.
స్నానం తర్వాత సూర్యుడికి అర్ఘ్యం ఇవ్వడం, సూర్య నమస్కారాలు చేయడం.
చిక్కుడు కాయలు ఈ కాలంలో పండేవి; వాటితో చేసిన వంటకాలు నైవేద్యం. పాల పొంగలి కూడా.
శ్రీకాకుళం జిల్లా అరసవల్లిలోని సూర్యనారాయణ స్వామి ఆలయంలో ఈ రోజు పెద్ద ఉత్సవం. దేశంలోని కొద్దిపాటి సూర్య ఆలయాలలో ఇది ఒకటి.
ఆరోగ్యంతో సంబంధం
సూర్యరశ్మి, ఉదయపు స్నానం, సూర్య నమస్కారాలు — ఈ పండుగలో శరీర ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన అంశాలు ఉన్నాయి.
ఉదయపు ఎండ నుంచి విటమిన్ డి లభిస్తుంది; సూర్య నమస్కారాలు ఒక వ్యాయామ క్రమం. ఇవి నిజమైన ప్రయోజనాలు.
అయితే ఈ పండుగ ఆచరిస్తే రోగాలు రావని చెప్పడం సరికాదు. ఆరోగ్య సమస్యలకు వైద్యమే మార్గం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
జిల్లేడు ఆకులు ఎందుకు?
సూర్యుడికి సంబంధించిన మొక్కగా జిల్లేడు (అర్క) భావించబడుతుంది. 'అర్క' అంటే సూర్యుడు అనే అర్థమూ ఉంది. ఏడు ఆకులు వాడటం ఆచారం.
రథ సప్తమి, మకర సంక్రాంతి ఒకటేనా?
కాదు. సంక్రాంతి సూర్యుడు మకర రాశిలో ప్రవేశించే రోజు; రథ సప్తమి మాఘ శుక్ల సప్తమి. రెండూ సూర్య సంబంధమైనవే కానీ వేర్వేరు రోజులు.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
సహస్రనామం
పూజ
వ్రతం
పండుగలు
మకర సంక్రాంతి
తెలుగునాట మూడు రోజుల పెద్ద పండుగ — భోగి, సంక్రాంతి, కనుమ.
పండుగలుకార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలుదీపావళి
దీపాల పండుగ — నరకాసుర సంహారం, లక్ష్మీ పూజ.
పండుగలుశ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి
శ్రీకృష్ణుడి జన్మదినం. అర్ధరాత్రి పూజ, ఉట్టి కొట్టడం, చిన్ని కృష్ణుడి పాదముద్రలు.
పండుగలుశ్రీరామ నవమి
శ్రీరాముడి జన్మదినం. భద్రాచలంలో సీతారాముల కల్యాణం, వడపప్పు-పానకం పంపిణీ.
దేవాలయాలు
అహోబిలం
నరసింహ అవతార క్షేత్రం. నల్లమల కొండలలో తొమ్మిది నరసింహ ఆలయాలు.
దేవాలయాలుతిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
తిరుమల కొండపై వేంకటేశ్వరుని ఆలయం — తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ప్రధానమైన క్షేత్రం.
దేవాలయాలుభద్రాచలం
గోదావరి ఒడ్డున ఉన్న రామాలయం. రామదాసు కట్టించిన క్షేత్రం; శ్రీరామ నవమి కల్యాణానికి ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుమంగళగిరి
పానకం నైవేద్యంగా స్వీకరించే నరసింహ క్షేత్రం. స్వామి సగం మాత్రమే తాగుతాడనే ఆచారం ప్రసిద్ధం.
దేవాలయాలుయాదాద్రి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి
తెలంగాణలో ప్రధాన నరసింహ క్షేత్రం — యాదగిరిగుట్టగా ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుసింహాచలం
విశాఖపట్నం సమీపంలోని వరాహ నరసింహ క్షేత్రం. ఏడాది పొడవునా చందన లేపనంతో కప్పి ఉండే స్వామి.
కథలు
గ్రంథాలు
భగవద్గీత
కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునుడికి కృష్ణుడు చెప్పిన 700 శ్లోకాల సంవాదం. మహాభారత భీష్మ పర్వంలోని భాగం.
గ్రంథాలుభాగవతం
పన్నెండు స్కంధాల మహాపురాణం. విష్ణు అవతారాలు, ముఖ్యంగా కృష్ణ కథ దీని కేంద్రం. తెలుగులో పోతన రచన ప్రసిద్ధం.
గ్రంథాలురామాయణం
వాల్మీకి రచించిన ఆదికావ్యం. రాముడి కథను ఏడు కాండలలో చెప్పే గ్రంథం.
ఆచార్యులు
తాళ్ళపాక అన్నమాచార్యులు
తిరుమల వేంకటేశ్వరుని మీద ముప్పై రెండువేల సంకీర్తనలు రాసిన పదకవితా పితామహుడు. తెలుగు భక్తి సంగీతానికి పునాది వేసినవాడు.
ఆచార్యులుత్యాగరాజ స్వామి
కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో ఒకరు. రాముడి మీద వేలాది కృతులు తెలుగులో రాసిన వాగ్గేయకారుడు.
ఆచార్యులుభద్రాచల రామదాసు
భద్రాచలం రామాలయాన్ని కట్టించి, ఆ కారణంగా చెరసాలపాలై, అక్కడే రామ కీర్తనలు రాసిన భక్త కవి.
దేవతలు
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు