వామనావతారం Vamana

ఐదవ అవతారం — పొట్టి బ్రాహ్మణుడు

బలి చక్రవర్తి దగ్గర మూడడుగుల నేల అడిగి మూడు లోకాలను కొలిచిన అవతారం.

క్రమంఐదవది
రూపంపొట్టి బ్రాహ్మణ బాలుడు
సంబంధిత రాజుబలి చక్రవర్తి
మరో పేరుత్రివిక్రముడు
పండుగఓణం (కేరళ), వామన జయంతి

కథ

బలి చక్రవర్తి గొప్ప దాత; కానీ అతని ఆధిపత్యం దేవతలకు ఇబ్బందైంది. విష్ణువు వామనుడిగా — పొట్టి బ్రాహ్మణ బాలుడిగా — యజ్ఞశాలకు వచ్చాడు.

మూడడుగుల నేల అడిగాడు. బలి ఒప్పుకున్నాడు — గురువు శుక్రాచార్యుడు వారించినా.

వామనుడు త్రివిక్రముడై పెరిగాడు. ఒక అడుగుతో భూమిని, రెండో అడుగుతో ఆకాశాన్ని కొలిచాడు. మూడో అడుగుకు చోటు లేదు.

బలి తన తలను చూపాడు. వామనుడు ఆ తలపై కాలు మోపి పాతాళానికి పంపాడు — కానీ అతని దాన నిష్ఠకు మెచ్చి, ఏటా ఒకసారి తన ప్రజలను చూడటానికి రావచ్చని వరమిచ్చాడు.

కథలోని ద్వంద్వం

ఈ కథలో బలి దుష్టుడు కాదు. దాన శీలంలో అతనికి సాటి లేదని పురాణాలే చెబుతాయి. ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవడానికే అతను సర్వస్వం కోల్పోయాడు.

అందుకే కేరళలో ఓణం పండుగ బలి తిరిగి వచ్చే రోజుగా జరుపుకుంటారు — ఓడిపోయినవాడిని ప్రేమతో గుర్తుచేసుకునే పండుగ.

ఒకే కథను రెండు వైపుల నుంచీ చూడవచ్చనే దానికి ఇది మంచి ఉదాహరణ. కథలో ఎవరు గెలిచారన్నది ప్రాంతాన్ని బట్టి వేరుగా అర్థం చేసుకుంటారు.

ఇలాంటి దేవతలు