బతుకమ్మ Bathukamma

పూలతో పండుగ

బతుకమ్మ తెలంగాణ ప్రత్యేకమైన పండుగ. దేవాలయంలో కాదు, ఇంటి ముంగిట్లో; పురోహితుడు లేడు, ఆడవాళ్ళే.

పూలను వరుసలుగా పేర్చి ఒక గోపురాకారం చేస్తారు — అదే బతుకమ్మ. పైన పసుపుతో చేసిన గౌరమ్మను ఉంచుతారు.

సాయంత్రం ఆడవాళ్ళు బతుకమ్మలను తీసుకువచ్చి ఒక చోట పెట్టి, చుట్టూ వలయంగా తిరుగుతూ పాటలు పాడతారు. చివరికి చెరువులో లేదా బావిలో నిమజ్జనం.

తొమ్మిది రోజులూ ఒక్కో రోజు ఒక్కో పేరు. చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ — అతిపెద్దది, అత్యంత వైభవమైనది.

పాటలు

బతుకమ్మ పాటలు ఈ పండుగ ఆత్మ. అవి సంస్కృత శ్లోకాలు కావు — తెలుగు జానపద పాటలు, ఆడవాళ్ళు తరతరాలుగా పాడుకుంటూ వచ్చినవి.

ఆ పాటలలో దేవత స్తుతి ఉంటుంది; కానీ అంతకంటే ఎక్కువగా ఆడవాళ్ళ జీవితం ఉంటుంది — పుట్టింటి జ్ఞాపకాలు, అత్తింటి కష్టాలు, స్నేహం, విరహం.

ఇది గమనించదగ్గ విషయం. మతపరమైన పండుగ అయినా, దాని పాటలలో స్త్రీల సామాజిక జీవితమే ప్రధానం.

పర్యావరణంతో సంబంధం

వాడే పూలు — తంగేడు, గునుగు — వర్షాకాలం తర్వాత చెరువుల చుట్టూ, పొలం గట్ల మీద పూసేవి. అవి సహజంగా దొరికే కాలంలోనే పండుగ.

నిమజ్జనం చెరువులో. పూలు, పసుపు నీటిలో కలవడం వల్ల నీరు శుద్ధి అవుతుందనే భావన ఉంది.

ఇటీవలి కాలంలో ప్లాస్టిక్ అలంకరణలు, రసాయన రంగులు వాడటం పెరిగింది. అవి చెరువులకు హాని. సహజ పూలతోనే చేయడం ఈ పండుగ మూల స్వభావానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.

బతుకమ్మ, దసరా

బతుకమ్మ దసరా నవరాత్రుల కాలంలోనే వస్తుంది; రెండూ దేవి ఆరాధనతో ముడిపడినవి.

కానీ బతుకమ్మ మూలం స్థానికమైనది — తెలంగాణ జానపద సంప్రదాయం. దాన్ని పౌరాణిక నవరాత్రి ఆచారంలో ఒక భాగంగా చూడటం సరికాదు.

రెండూ పక్కపక్కనే జరుగుతాయి; రెండింటికీ వాటి స్వంత మూలాలు ఉన్నాయి.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు