పార్వతీ దేవి Parvati · पार्वती

శైలపుత్రి నుండి శివపత్ని వరకు

పార్వతి అంటే పర్వత రాజు కుమార్తె. హిమవంతుని ఇంట పుట్టడం వల్ల పార్వతి, శైలజ, హైమవతి అనే పేర్లు వచ్చాయి. దక్ష యజ్ఞంలో దేహత్యాగం చేసిన సతీదేవి తిరిగి ఈ రూపంలో జన్మించిందని పురాణ కథనం.

ఈ కథలో గమనించదగ్గది తపస్సు. అందం చేతనో, వరం చేతనో కాదు — కఠోర తపస్సు చేసి శివుడిని పొందింది. ఆకులు కూడా తినక తపస్సు చేసినందున 'అపర్ణ' అని పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.

శివుడు వైరాగ్యానికి ప్రతీక అయితే, పార్వతి గృహస్థ ధర్మానికి. ఆ రెండింటి కలయికే శివపార్వతుల తత్త్వం అని శైవ సంప్రదాయం చెబుతుంది. అర్ధనారీశ్వర రూపం ఈ భావనకు ప్రత్యక్ష రూపం — ఒకే దేహంలో సగం శివుడు, సగం పార్వతి.

అనేక రూపాలు

పార్వతి ఒక్క రూపంలో ఉండదు. శాంత రూపంలో ఉమ, గౌరి. ఉగ్ర రూపంలో దుర్గ, కాళి, చాముండి. అన్నం పెట్టే తల్లిగా అన్నపూర్ణ. సౌందర్య, శృంగార తత్త్వంలో లలితా త్రిపురసుందరి, కామాక్షి.

ఈ రూపాలన్నీ ఒకే దేవి అనేది శాక్త సంప్రదాయ దృక్పథం. అయితే ప్రతి రూపానికీ దాని స్వంత ఆలయాలు, మంత్రాలు, పండుగలు ఉన్నాయి — ఆచరణలో అవి వేర్వేరు దేవతలుగానే పూజలందుకుంటాయి.

కంచిలో కామాక్షి, మధురలో మీనాక్షి, కాశీలో అన్నపూర్ణ, విజయవాడలో కనకదుర్గ — ఒక్కో క్షేత్రంలో ఒక్కో రూపం ప్రధానం.

తెలుగు నేలపై

శ్రీశైలంలో భ్రమరాంబ దేవి — శక్తిపీఠాలలో ఒకటి. విజయవాడ ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గ. ఈ రెండూ తెలుగు ప్రాంతంలోని ప్రధాన దేవి క్షేత్రాలు.

బతుకమ్మ తెలంగాణలోని ప్రత్యేకమైన దేవి పండుగ. పూలతో ఒక గోపురం పేర్చి, ఆడవాళ్ళు చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడతారు. ఇది శాస్త్రోక్త పూజ కాదు — ప్రజల పండుగ, స్త్రీల పండుగ.

బోనాలు కూడా అంతే. గ్రామదేవత ఆరాధనకు, మహంకాళి ఆరాధనకు అనుసంధానంగా జరిగే తెలంగాణ పండుగ. ఈ రెండు సంప్రదాయాలూ పురాణ దేవి ఆరాధనతో కలిసిపోయినా, వాటి మూలం స్థానికమైనది.

వ్రతాలు, ఆచారాలు

వరలక్ష్మీ వ్రతం లక్ష్మికి అయితే, గౌరీ పూజ పార్వతికి. వివాహిత స్త్రీలు మంగళగౌరీ వ్రతం, స్వర్ణ గౌరీ వ్రతం ఆచరిస్తారు — ముఖ్యంగా శ్రావణ మాసంలో.

వినాయక చవితి నాడు గణపతితో పాటు గౌరీ పూజ కూడా చేసే ఆచారం అనేక కుటుంబాలలో ఉంది. తల్లి లేకుండా కొడుకు పూజ పూర్తి కాదనే భావన.

ఈ వ్రతాల విధానం ప్రాంతాన్ని బట్టి, కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతుంది. మీ ఇంటి ఆచారాన్నే అనుసరించడం సరైనది.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు