త్యాగరాజ స్వామి Tyagaraja
త్యాగయ్య · త్యాగబ్రహ్మ
కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులలో ఒకరు. రాముడి మీద వేలాది కృతులు తెలుగులో రాసిన వాగ్గేయకారుడు.
త్యాగరాజు
కర్ణాటక సంగీత త్రిమూర్తులు — త్యాగరాజు, ముత్తుస్వామి దీక్షితార్, శ్యామశాస్త్రి. ముగ్గురూ దాదాపు ఒకే కాలంలో, ఒకే ప్రాంతంలో జీవించారు.
త్యాగరాజు తమిళనాడులో పుట్టి పెరిగినా, ఆయన కృతులు దాదాపు అన్నీ తెలుగులోనే. తెలుగు మాట్లాడే కుటుంబం.
వేలాది కృతులు రాశాడని చెబుతారు; సుమారు ఏడు వందలు మిగిలాయి. మిగతావి కాలంలో కలిసిపోయాయి.
సంగీతం భక్తిగా
త్యాగరాజు కృతులలో సంగీతం, భక్తి వేరు కాదు. 'నాదోపాసన' — నాదాన్నే ఉపాసనగా భావించడం — ఆయన దృష్టి.
పంచరత్న కృతులు ఐదు; ఘన రాగాలలో రాసినవి. ప్రతి సంవత్సరం తిరువయ్యారులో జరిగే త్యాగరాజ ఆరాధనలో వేలాది సంగీత విద్వాంసులు కలిసి వీటిని పాడతారు.
ఆయన కృతులలో రాముడితో సంభాషణ కనిపిస్తుంది — ప్రశ్నించడం, ఫిర్యాదు చేయడం, ఆత్మీయత. రామదాసు కీర్తనలలో ఉన్న అదే స్వరం.
రాజాశ్రయాన్ని తిరస్కరించాడని కథనం — సంపద కంటే రామ నామమే మిన్న అని. ఈ కథ ఎంతవరకూ చారిత్రకమో చెప్పలేము, కానీ సంప్రదాయంలో బలంగా నిలిచింది.
తెలుగు వాళ్ళకు ఎందుకు ముఖ్యం
త్యాగరాజు కృతుల వల్ల తెలుగు భాష కర్ణాటక సంగీతంలో ప్రధాన భాషగా నిలిచింది. ఈ రోజుకీ కర్ణాటక కచేరీలలో ఎక్కువగా వినిపించే భాష తెలుగే.
అన్నమయ్య, రామదాసు, త్యాగరాజు — ఈ ముగ్గురూ కలిసి తెలుగు భక్తి సంగీత సంప్రదాయాన్ని రూపొందించారు. ముగ్గురిదీ ఒకే ధార కాదు; అన్నమయ్యది వేంకటేశ్వరుడు, రామదాసు-త్యాగరాజులది రాముడు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
త్యాగరాజు తెలుగువాడా, తమిళుడా?
తమిళనాడులో పుట్టి పెరిగాడు; కుటుంబం తెలుగు మాట్లాడేది. కృతులు దాదాపు అన్నీ తెలుగులోనే.
పంచరత్న కృతులు అంటే ఏమిటి?
ఘన రాగాలలో రాసిన ఐదు కృతులు. త్యాగరాజ ఆరాధనలో సామూహికంగా పాడతారు.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
సహస్రనామం
పూజ
వ్రతం
పండుగలు
శ్రీరామ నవమి
శ్రీరాముడి జన్మదినం. భద్రాచలంలో సీతారాముల కల్యాణం, వడపప్పు-పానకం పంపిణీ.
పండుగలుకార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలుదీపావళి
దీపాల పండుగ — నరకాసుర సంహారం, లక్ష్మీ పూజ.
పండుగలురథ సప్తమి
సూర్యుడి రథం ఉత్తర దిశగా మళ్ళే రోజు. జిల్లేడు ఆకులతో స్నానం, సూర్య నమస్కారాలు.
పండుగలుశ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి
శ్రీకృష్ణుడి జన్మదినం. అర్ధరాత్రి పూజ, ఉట్టి కొట్టడం, చిన్ని కృష్ణుడి పాదముద్రలు.
దేవాలయాలు
అహోబిలం
నరసింహ అవతార క్షేత్రం. నల్లమల కొండలలో తొమ్మిది నరసింహ ఆలయాలు.
దేవాలయాలుతిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి
తిరుమల కొండపై వేంకటేశ్వరుని ఆలయం — తెలుగు ప్రజలకు అత్యంత ప్రధానమైన క్షేత్రం.
దేవాలయాలుభద్రాచలం
గోదావరి ఒడ్డున ఉన్న రామాలయం. రామదాసు కట్టించిన క్షేత్రం; శ్రీరామ నవమి కల్యాణానికి ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుమంగళగిరి
పానకం నైవేద్యంగా స్వీకరించే నరసింహ క్షేత్రం. స్వామి సగం మాత్రమే తాగుతాడనే ఆచారం ప్రసిద్ధం.
దేవాలయాలుయాదాద్రి లక్ష్మీ నరసింహ స్వామి
తెలంగాణలో ప్రధాన నరసింహ క్షేత్రం — యాదగిరిగుట్టగా ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుసింహాచలం
విశాఖపట్నం సమీపంలోని వరాహ నరసింహ క్షేత్రం. ఏడాది పొడవునా చందన లేపనంతో కప్పి ఉండే స్వామి.
కథలు
గ్రంథాలు
రామాయణం
వాల్మీకి రచించిన ఆదికావ్యం. రాముడి కథను ఏడు కాండలలో చెప్పే గ్రంథం.
గ్రంథాలుభగవద్గీత
కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునుడికి కృష్ణుడు చెప్పిన 700 శ్లోకాల సంవాదం. మహాభారత భీష్మ పర్వంలోని భాగం.
గ్రంథాలుభాగవతం
పన్నెండు స్కంధాల మహాపురాణం. విష్ణు అవతారాలు, ముఖ్యంగా కృష్ణ కథ దీని కేంద్రం. తెలుగులో పోతన రచన ప్రసిద్ధం.
ఆచార్యులు
దేవతలు
ఆంజనేయస్వామి
రామభక్తికి, ధైర్యానికి, నిస్వార్థ సేవకు ప్రతీక. భయ నివారణకు, బలం కోసం ఆరాధించే దేవుడు.
దేవతలుశ్రీ మహావిష్ణువు
సృష్టిని రక్షించే దేవుడు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతారమెత్తి లోకాన్ని కాపాడతాడని వైష్ణవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.
దేవతలుశ్రీరాముడు
మర్యాదా పురుషోత్తముడు — ధర్మానికి, వాగ్దాన పాలనకు ప్రతీక.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు