గణేశుడి జన్మ కథ The Birth of Ganesha
పార్వతీదేవి నలుగుపిండితో ఒక బాలుడిని సృష్టించడం, శివుడితో జరిగిన ఘర్షణ, గజముఖం అమరడం — గణపతి జన్మ వృత్తాంతం.
నలుగుపిండి బాలుడు
పార్వతీదేవి స్నానానికి సిద్ధమవుతూ, తనకు కాపలాగా ఒకరు కావాలనుకుంది. ఒంటికి రాసుకున్న నలుగుపిండిని తీసి ఒక బాలుడి రూపం చేసి, ప్రాణం పోసింది. 'ఎవరినీ లోపలికి రానివ్వకు' అని చెప్పి లోపలికి వెళ్ళింది.
ఈ కథలో మొదటి విషయమే గమనించదగ్గది — గణపతి ఒక్క తల్లి నుంచి మాత్రమే పుట్టాడు. తండ్రి ప్రమేయం లేదు. అందుకే గణపతికి పార్వతితో ఉన్న అనుబంధం ప్రత్యేకమైనదని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
గడప దగ్గర ఘర్షణ
శివుడు వచ్చాడు. బాలుడు అడ్డుకున్నాడు. 'ఇది నా తల్లి ఆజ్ఞ' అన్నాడు. శివుడు ఎవరో ఆ బాలుడికి తెలియదు; ఆ బాలుడు ఎవరో శివుడికి తెలియదు.
శివగణాలు ప్రయత్నించారు, ఓడిపోయారు. చివరికి శివుడే త్రిశూలంతో బాలుడి తలను ఖండించాడు.
కథ చెప్పే వాళ్ళు ఇక్కడ ఆగిపోతారు. తండ్రి కొడుకును చంపిన కథ ఇది. తెలియక చేసినదైనా, జరిగింది జరిగింది. ఈ కథలోని బాధను తగ్గించి చెప్పకూడదు — దానివల్లే తర్వాత వచ్చే భాగానికి అర్థం.
గజముఖం
పార్వతి బయటికి వచ్చి చూసింది. ఆమె ఆగ్రహం లోకాలను కదిలించింది. బాలుడిని బతికించమని పట్టుబట్టింది.
శివుడు గణాలను పంపి, ఉత్తర దిక్కుగా తలపెట్టి నిద్రిస్తున్న మొదటి ప్రాణి తలను తీసుకురమ్మన్నాడు. అది ఏనుగు. ఆ తలను అమర్చి బాలుడిని బతికించాడు.
ఆపై శివుడు వరమిచ్చాడు — 'ఏ పని మొదలుపెట్టినా, ఏ దేవుడిని పూజించినా, ముందు ఇతనికే పూజ'. గణాలకు అధిపతిని చేశాడు; అందుకే గణపతి. విఘ్నాలకు అధిపతి; అందుకే విఘ్నేశ్వరుడు.
ఏనుగు తల ఎక్కడిది అన్న దానిపై కథనాలు వేరుపడతాయి. కొన్ని పాఠాలలో గజాసురుడనే రాక్షసుడి తల అని, మరికొన్నిటిలో ఐరావతం తల అని ఉంది.
కథ ఏమి చెబుతుంది
ఈ కథను చిన్నపిల్లల కథగా చెప్పడం అలవాటు. కానీ ఇందులో ఉన్నది తేలికైన విషయం కాదు — విధేయత, అపార్థం, కోల్పోవడం, తిరిగి పొందడం.
బాలుడు తప్పు చేయలేదు. తల్లి మాట నిలబెట్టాడు. అయినా మూల్యం చెల్లించాడు. ఆ తర్వాత అతనికి దక్కిన స్థానం — అన్ని పూజలలో మొదటిది — ఆ మూల్యానికి ప్రతిఫలం అని కథ చెప్పకనే చెబుతుంది.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
గణపతికి ఏనుగు తల ఎందుకు?
శివుడి ఆజ్ఞ ప్రకారం గణాలు తెచ్చిన మొదటి తల అది. కథనాన్ని బట్టి అది గజాసురుడిదని కొన్ని పాఠాలలో, ఐరావతందని మరికొన్నిటిలో ఉంది.
గణపతికి తండ్రి లేకుండా పుట్టాడా?
శివ పురాణ కథనంలో పార్వతి ఒక్కతే సృష్టించింది. అయితే మరికొన్ని పురాణాలలో శివపార్వతుల సంతానంగానే చెప్పబడింది. రెండు కథనాలూ ప్రచారంలో ఉన్నాయి.
మంత్రాలు
శ్లోకాలు
స్తోత్రాలు
గణేశ పంచరత్నం
గణపతిని స్తుతించే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం. శంకరాచార్యులకు ఆపాదన.
శతకంనిర్వాణ షట్కం
ఆది శంకరాచార్యులకు ఆపాదించే ఆరు శ్లోకాల అద్వైత స్తోత్రం. 'చిదానంద రూపః శివోஉహం శివోஉహమ్' మకుటం.
అష్టకంబిల్వాష్టకం
బిల్వ పత్రాన్ని శివుడికి సమర్పించే భావంతో చెప్పే స్తోత్రం. 'ఏకబిల్వం శివార్పణమ్' మకుటం.
అష్టకంలింగాష్టకం
శివలింగాన్ని స్తుతించే ఎనిమిది శ్లోకాల స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం 'తత్ప్రణమామి సదాశివ లింగమ్' అని ముగుస్తుంది.
స్తోత్రంశివ పంచాక్షర స్తోత్రం
'న మ శి వా య' — ఐదు అక్షరాలతో మొదలయ్యే ఐదు శ్లోకాల స్తోత్రం.
అష్టోత్తరం
సహస్రనామం
పూజ
నిత్య పూజ
ఇంట్లో రోజూ చేసుకునే సరళమైన పూజ — సామగ్రి, క్రమం, మంత్రాలు.
పూజలువరలక్ష్మీ వ్రత పూజా విధానం
శ్రావణ శుక్రవారం నాడు ముత్తైదువులు చేసే వరలక్ష్మీ వ్రతం — కలశ స్థాపన, తోరం, పూజా క్రమం.
పూజలువినాయక చవితి పూజా విధానం
వినాయక చవితి నాడు ఇంట్లో చేసుకునే పూజ — మట్టి విగ్రహం, 21 పత్రి, ఉండ్రాళ్ళు, నిమజ్జనం.
పూజలుశివ అభిషేక విధానం
శివలింగానికి అభిషేకం చేసే క్రమం — ఏమి సమర్పిస్తారు, ఏ వరుసలో, ఇంట్లో ఎలా చేసుకోవాలి.
పూజలుసత్యనారాయణ స్వామి పూజా విధానం
గృహప్రవేశం, పెళ్ళి, మొక్కు తీర్చడం — ఏ శుభ సందర్భంలోనైనా చేసే సత్యనారాయణ వ్రత పూజా క్రమం.
వ్రతం
ప్రదోష వ్రతం
ప్రతి పక్షంలో త్రయోదశి నాటి సాయంకాలం — శివారాధనకు అత్యంత అనుకూలమైన సమయం.
వ్రతాలుసంకష్టహర చతుర్థి
ప్రతి నెలా కృష్ణ పక్ష చతుర్థి నాడు గణపతి కోసం చేసే వ్రతం. చంద్ర దర్శనం తర్వాత ఉపవాస విరమణ.
వ్రతాలుసత్యనారాయణ వ్రతం
విష్ణువును సత్యనారాయణుడిగా పూజించే వ్రతం. గృహప్రవేశం, పెళ్ళి, శుభకార్యాల తర్వాత చేసే ఆచారం.
పండుగలు
వినాయక చవితి
భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి నాడు గణపతి ఆవాహన; తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అతి పెద్ద పండుగల్లో ఒకటి.
పండుగలుకార్తీక మాసం
శివ, విష్ణు ఆరాధనకు అత్యంత పవిత్రమైన మాసం — దీపాలు, ఉపవాసాలు, వన భోజనాలు.
పండుగలునాగుల చవితి
నాగ దేవతలను పూజించే రోజు. పుట్ట దగ్గర పాలు పోసి, చిమ్మిలి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలుబతుకమ్మ
తెలంగాణ పూల పండుగ. ఆడవాళ్ళు పూలతో గోపురం పేర్చి, చుట్టూ తిరిగి పాటలు పాడే తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం.
పండుగలుబోనాలు
తెలంగాణ అమ్మవారి పండుగ. వండిన అన్నాన్ని కుండలో పెట్టి తలపై మోసుకుని అమ్మవారికి సమర్పించే ఆచారం.
పండుగలుమహా శివరాత్రి
సంవత్సరంలో అత్యంత ముఖ్యమైన శైవ పర్వదినం — ఉపవాసం, జాగరణ, అభిషేకం.
పండుగలుశరన్నవరాత్రులు
ఆశ్వయుజ శుక్ల పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు తొమ్మిది రాత్రుల అమ్మవారి ఉత్సవం; పదవ రోజు విజయదశమి.
దేవాలయాలు
ద్రాక్షారామం
పంచారామ క్షేత్రాలలో ఒకటి; శక్తిపీఠంగా కూడా పరిగణన. కోనసీమలోని ప్రాచీన శైవ క్షేత్రం.
దేవాలయాలువిజయవాడ కనకదుర్గమ్మ
ఇంద్రకీలాద్రిపై కనకదుర్గమ్మ ఆలయం — దసరా అలంకారాలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీకాళహస్తి
పంచభూత లింగాలలో వాయు లింగ క్షేత్రం. కన్నప్ప కథ జరిగిన చోటు; రాహు-కేతు పూజలకు ప్రసిద్ధి.
దేవాలయాలుశ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తిపీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే క్షేత్రంలో.
కథలు
ప్రదక్షిణ పందెం
లోకాలు చుట్టి రమ్మంటే కుమారస్వామి బయలుదేరాడు; గణపతి తల్లిదండ్రుల చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేశాడు. బుద్ధి బలాన్ని గెలిచిన కథ.
కథలుభక్త కన్నప్ప
శ్రీకాళహస్తిలో ఒక బోయవాడు, శాస్త్రం తెలియకుండా, తన కళ్ళు ఇచ్చి శివుడిని పొందిన కథ.
కథలుమార్కండేయుడి కథ
పదహారేళ్ళ ఆయుష్షుతో పుట్టిన బాలుడు, శివలింగాన్ని పట్టుకుని మృత్యువును ఎదుర్కొన్న కథ.
దేవతలు
గణేశుడు
విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడు, ఏ శుభకార్యానికైనా మొదటి పూజ అందుకునేవాడు. బుద్ధి, విద్య, ఆరంభాలకు అధిదేవత.
దేవతలుపరమశివుడు
లయకారుడు, ఆదియోగి, భోళా శంకరుడు. సోమవారం ఆరాధించే దేవుడు; అభిషేకప్రియుడు.
దేవతలుపార్వతీ దేవి
పరమశివుని అర్ధాంగి, గణపతి-కుమారస్వాముల తల్లి. హిమవంతుని కుమార్తెగా జన్మించి తపస్సుతో శివుడిని పొందిన దేవి.
→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు