బ్రహ్మ Brahma · ब्रह्मा

సృష్టికర్త

త్రిమూర్తులలో బ్రహ్మ సృష్టికర్త. విష్ణువు నాభి పద్మంలో కూర్చుని సృష్టి చేస్తాడని పురాణ కథనం.

నాలుగు ముఖాలు నాలుగు వేదాలకు, నాలుగు దిక్కులకు ప్రతీకలని వివరణ.

భార్య సరస్వతి — విద్య, వాక్కుకు అధిదేవత. సృష్టికర్తకు జ్ఞాన దేవత భార్య కావడం ఉద్దేశపూర్వకమైన అనుసంధానమని చెబుతారు.

ఆలయాలు ఎందుకు అరుదు

శివుడికి, విష్ణువుకు వేలాది ఆలయాలు ఉంటే బ్రహ్మకు దాదాపు లేవు. పుష్కర్ ఆలయం ప్రసిద్ధమైనది; ఇంకా కొన్ని చోట్ల మాత్రమే.

దీనికి కారణంగా అనేక పురాణ కథలు చెబుతారు — శాపం వల్ల అని. ఆ కథలు వేర్వేరు పురాణాలలో వేర్వేరుగా ఉన్నాయి.

చారిత్రకంగా చూస్తే కారణం వేరు కావచ్చు. శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాలు భక్తి ఉద్యమాలుగా విస్తరించినట్టు బ్రహ్మ ఆరాధన విస్తరించలేదు. సృష్టి పూర్తయ్యాక ఆయన పాత్ర ముగిసిందనే భావన కూడా ఉంది.

ఏ ఒక్క వివరణా నిర్ధారితం కాదు. కథలను కథలుగా, చారిత్రక ఊహలను ఊహలుగా చూడాలి.

వేద బ్రహ్మ, పౌరాణిక బ్రహ్మ

వేదాలలో 'బ్రహ్మన్' అనేది ఒక తత్త్వం — పరమ సత్యం. అది వ్యక్తి కాదు.

పౌరాణిక బ్రహ్మ — నాలుగు ముఖాల సృష్టికర్త — తర్వాత ఏర్పడిన రూపం.

ఈ రెండింటినీ ఒకటిగా చూడకూడదు. వేదాంతంలోని బ్రహ్మన్ వేరు, పురాణాలలోని బ్రహ్మ దేవుడు వేరు.

→ ఈరోజు భక్తి
→ పండుగల క్యాలెండర్
→ ఈ రోజు పంచాంగం, రాశి ఫలాలు