ఇంద్రుడు Indra · इन्द्र

దేవేంద్రుడు · శక్రుడు · వజ్రపాణి · పురందరుడు

వేదాలలో దేవతలకు రాజు, వర్షానికి అధిపతి. పురాణాలలో ఆయన స్థానం తగ్గింది.

వాహనంఐరావతం (తెల్ల ఏనుగు)
ఆయుధంవజ్రాయుధం
దిక్కుతూర్పు
పాత్రదేవతల రాజు, వర్ష దేవత
వేద స్థానంఋగ్వేదంలో అత్యధిక సూక్తాలు ఇతనికే

వేద ఇంద్రుడు

ఋగ్వేదంలో ఇంద్రుడికే అత్యధిక సూక్తాలు. వృత్రుడనే రాక్షసుడిని సంహరించి నీటిని విడుదల చేసిన కథ వేదాలలో ప్రధానమైనది.

వృత్రుడు నీటిని బంధించాడు; ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో అతన్ని సంహరించి నదులను ప్రవహింపజేశాడు. వర్షం, నదులు, సాగు — వ్యవసాయ సమాజానికి ఇది కీలకమైన కథ.

వేద ఇంద్రుడు యోధుడు, విజేత, ప్రజలను కాపాడేవాడు.

పురాణాలలో మారిన స్థానం

పురాణాలలో ఇంద్రుడి చిత్రణ పూర్తిగా మారింది. అహంకారి, భయస్థుడు, తపస్సు భంగం చేయడానికి అప్సరసలను పంపేవాడు — ఇలా.

గోవర్ధన కథలో కృష్ణుడు ఇంద్ర పూజను ఆపి, ఇంద్రుడి గర్వాన్ని అణచుతాడు.

ఈ మార్పు గమనించదగ్గది. వేద యుగంలో ప్రధాన దేవుడు, పురాణ యుగంలో ద్వితీయ పాత్ర. దేవతా చిత్రణ కాలంతో మారుతుందని దీనికి మంచి ఉదాహరణ.

§16 చెప్పినట్టు — వేద దేవతను, పౌరాణిక దేవతను ఒకటిగా చూడకూడదు. పేరు ఒకటే అయినా పాత్రలు వేరు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

వేద ఇంద్రుడు, పౌరాణిక ఇంద్రుడు ఒకరేనా?

పేరు ఒకటే, పాత్ర వేరు. వేదాలలో ప్రధాన దేవుడు, యోధుడు; పురాణాలలో అహంకారిగా, ద్వితీయ పాత్రలో చిత్రించబడ్డాడు.

ఇలాంటి దేవతలు

దేవతలు

అగ్ని

వేదాలలో అత్యంత ప్రధానమైన దేవతలలో ఒకరు. యజ్ఞంలో దేవతలకు హవిస్సును చేర్చే మధ్యవర్తి.

దేవతలు

అష్ట దిక్పాలకులు

ఎనిమిది దిక్కులను కాపాడే దేవతలు — ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి, వరుణుడు, వాయువు, కుబేరుడు, ఈశానుడు.

దేవతలు

వరుణుడు

వేదాలలో ఋతానికి — విశ్వ ధర్మానికి — అధిపతి. తర్వాత జలాధిపతిగా స్థిరపడ్డాడు.

దేవతలు

వాయువు

గాలికి అధిదేవత, ప్రాణానికి ప్రతీక. హనుమంతుడి, భీముడి తండ్రిగా పురాణ కథనం.

దేవతలు

వాహనాలు, దివ్య జీవులు

గరుడుడు, నంది, కామధేనువు, ఐరావతం — దేవతలు కాని, కానీ దైవిక సంప్రదాయంలో స్థానం ఉన్న జీవులు.

దేవతలు

వైదిక దేవతలు

ఋగ్వేద కాలంలో ప్రధానంగా ఉన్న దేవతలు — అగ్ని, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, వాయువు, ఉషస్సు. వాటి పాత్రలు పురాణాలలో ఎలా మారాయి.

దేవతలు

శ్రీకృష్ణుడు

విష్ణువు పూర్ణావతారం — భగవద్గీత ఉపదేశకుడు, గోపాలుడు, రాయబారి.

దేవతలు

సప్త మాతృకలు

ఏడుగురు మాతృ దేవతలు — బ్రాహ్మి, మాహేశ్వరి, కౌమారి, వైష్ణవి, వారాహి, ఇంద్రాణి, చాముండ. ప్రధాన దేవతల శక్తి రూపాలు.