వాహనాలు, దివ్య జీవులు Vahanas and Divine Beings

దివ్య జీవులు

గరుడుడు, నంది, కామధేనువు, ఐరావతం — దేవతలు కాని, కానీ దైవిక సంప్రదాయంలో స్థానం ఉన్న జీవులు.

వర్గాలువాహనం, దివ్య జంతువు, యక్షుడు, గంధర్వుడు, అప్సర, నాగుడు, ఋషి, భక్తుడు
ఉదాహరణలుగరుడుడు, నంది, కామధేనువు, ఐరావతం, ఉచ్చైశ్రవం, జటాయువు, జాంబవంతుడు
ముఖ్య గమనికవీరు దేవతలు కారు — వేరే వర్గం

దేవత కాని దైవిక జీవులు

హిందూ సంప్రదాయంలో దేవతలు కాకుండా అనేక రకాల జీవులు ఉన్నారు — వాహనాలు, దివ్య జంతువులు, యక్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, నాగులు, ఋషులు, భక్తులు.

వీరిని దేవతలుగా చెప్పడం సరికాదు. గరుడుడు విష్ణువు కాదు; నంది శివుడు కాదు. వారికి వారి స్థానం ఉంది, అది దైవ స్థానం కాదు.

అయినా వారికి ఆలయాలలో సన్నిధులు, పూజలు ఉన్నాయి. గౌరవం ఉంది; కానీ వర్గం వేరు.

కొన్ని ముఖ్యమైనవి

గరుడుడు — విష్ణువు వాహనం, పక్షిరాజు. నంది — శివుడి వాహనం, గణాధిపతి. ఐరావతం — ఇంద్రుడి తెల్ల ఏనుగు. ఉచ్చైశ్రవం — సముద్ర మథనంలో వచ్చిన తెల్ల గుర్రం.

మూషికం గణపతి వాహనం, నెమలి సుబ్రహ్మణ్యుడిది, సింహం దుర్గది, హంస సరస్వతిది.

రామాయణంలోని జటాయువు, సంపాతి — గరుడ వంశపు పక్షులు. జాంబవంతుడు ఎలుగుబంటి రాజు.

అరుణుడు సూర్యుడి రథ సారథి; గరుడుడి సోదరుడు.

వాహనానికి అర్థం

ప్రతి దేవతకూ ఒక వాహనం ఉండటం యాదృచ్ఛికం కాదని సంప్రదాయ వివరణ. వాహనం ఆ దేవత గుణాన్ని, లేదా దేవత జయించిన గుణాన్ని సూచిస్తుందని చెబుతారు.

ఉదాహరణకు గణపతి వాహనం ఎలుక — పెద్ద దేవుడు చిన్న వాహనంపై. దీనికి అనేక వివరణలు ఉన్నాయి.

ఈ వివరణలు వేర్వేరు పరంపరలలో వేర్వేరుగా ఉంటాయి. ఏ ఒక్కటీ అధికారికమని చెప్పలేము.

ఇలాంటి దేవతలు

దేవతలు

ఇంద్రుడు

వేదాలలో దేవతలకు రాజు, వర్షానికి అధిపతి. పురాణాలలో ఆయన స్థానం తగ్గింది.

దేవతలు

కామధేనువు

సముద్ర మథనంలో ఉద్భవించిన దివ్య గోవు. కోరిన కోరికలు తీర్చేదని కథనం.

దేవతలు

గణేశుడు

విఘ్నాలను తొలగించే దేవుడు, ఏ శుభకార్యానికైనా మొదటి పూజ అందుకునేవాడు. బుద్ధి, విద్య, ఆరంభాలకు అధిదేవత.

దేవతలు

గరుడుడు

విష్ణువు వాహనం, పక్షిరాజు. వినత కుమారుడు; నాగులకు శత్రువు.

దేవతలు

నంది

శివుడి వాహనం, ద్వారపాలకుడు. ప్రతి శివాలయంలోనూ గర్భగుడికి ఎదురుగా ఉంటాడు.

దేవతలు

పరమశివుడు

లయకారుడు, ఆదియోగి, భోళా శంకరుడు. సోమవారం ఆరాధించే దేవుడు; అభిషేకప్రియుడు.

దేవతలు

శ్రీ దుర్గా దేవి

శక్తి స్వరూపిణి — మహిషాసురుని సంహరించిన అమ్మవారు.

దేవతలు

శ్రీ మహావిష్ణువు

సృష్టిని రక్షించే దేవుడు. ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా అవతారమెత్తి లోకాన్ని కాపాడతాడని వైష్ణవ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

దేవతలు

శ్రీ సరస్వతీ దేవి

విద్య, కళలు, వాక్కుకు అధిదేవత — పుస్తకం, వీణ, జపమాల ధరించినది.