వాయువు Vayu · वायु

పవనుడు · మారుతుడు · అనిలుడు

గాలికి అధిదేవత, ప్రాణానికి ప్రతీక. హనుమంతుడి, భీముడి తండ్రిగా పురాణ కథనం.

దిక్కువాయవ్యం
వాహనంజింక
కుమారులుహనుమంతుడు, భీముడు
ప్రతీకప్రాణం, శ్వాస
పంచభూతంవాయువు

ప్రాణ దేవత

వాయువు గాలికి అధిదేవత. ఉపనిషత్తులలో ప్రాణానికి ప్రతీకగా వాయువు వస్తుంది.

ఇంద్రియాలలో ఏది గొప్పదని వాదన జరిగినప్పుడు, ప్రాణం లేకుండా ఏదీ పనిచేయదని తేలిన కథ ఉపనిషత్తులలో ఉంది.

శ్వాస ఆగితే జీవం ఆగుతుంది — ఈ సాధారణ సత్యమే వాయు ఆరాధన వెనుక ఉన్న భావన.

హనుమంతుడు, భీముడు

పురాణ కథనం ప్రకారం హనుమంతుడు, భీముడు ఇద్దరూ వాయు పుత్రులు. అందుకే హనుమంతుడిని వాయుపుత్రుడు, మారుతి అని పిలుస్తారు.

ఇద్దరిలోనూ అపార బలం — వాయువుకు ఉన్న వేగం, శక్తికి ప్రతీక అని వివరణ.

మధ్వ సంప్రదాయంలో వాయు దేవుడికి ప్రత్యేక స్థానం ఉంది; హనుమంతుడు, భీముడు, మధ్వాచార్యులు వాయువు మూడు అవతారాలని ఆ సంప్రదాయం చెబుతుంది.

ఇలాంటి దేవతలు

దేవతలు

అగ్ని

వేదాలలో అత్యంత ప్రధానమైన దేవతలలో ఒకరు. యజ్ఞంలో దేవతలకు హవిస్సును చేర్చే మధ్యవర్తి.

దేవతలు

అష్ట దిక్పాలకులు

ఎనిమిది దిక్కులను కాపాడే దేవతలు — ఇంద్రుడు, అగ్ని, యముడు, నిరృతి, వరుణుడు, వాయువు, కుబేరుడు, ఈశానుడు.

దేవతలు

ఆంజనేయస్వామి

రామభక్తికి, ధైర్యానికి, నిస్వార్థ సేవకు ప్రతీక. భయ నివారణకు, బలం కోసం ఆరాధించే దేవుడు.

దేవతలు

ఇంద్రుడు

వేదాలలో దేవతలకు రాజు, వర్షానికి అధిపతి. పురాణాలలో ఆయన స్థానం తగ్గింది.

దేవతలు

వరుణుడు

వేదాలలో ఋతానికి — విశ్వ ధర్మానికి — అధిపతి. తర్వాత జలాధిపతిగా స్థిరపడ్డాడు.

దేవతలు

వైదిక దేవతలు

ఋగ్వేద కాలంలో ప్రధానంగా ఉన్న దేవతలు — అగ్ని, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, వాయువు, ఉషస్సు. వాటి పాత్రలు పురాణాలలో ఎలా మారాయి.